Nadciśnienie – rozpoznaj wroga

Nadciśnienie nie bez powodu nazywane jest cichym zabójcą. Choroba nie daje bardzo często, długo żadnych niepokojących objawów. Choruje na nie prawie co trzeci Polak.  Można żyć wiele lat w nieświadomości istnienia zagrożenia, aż do momentu gdy choroba daje o sobie znać w postaci niebezpiecznego zdarzenia sercowego np. wylewu czy zawału mięśnia sercowego. Jeśli nie mierzymy sobie regularnie ciśnienia krwi, możemy być zupełnie nieświadomi, że mamy nadciśnienie.

Konsekwencje zdrowotne wynikające z nadciśnienia mogą być niezwykle poważne, dlatego nie ulega wątpliwości, iż nadciśnienie należy jak najwcześniej rozpoznać i leczyć.

Wyraźne symptomy choroby pojawiają się gdy nadciśnienie staje się niebezpiecznie wysokie i wymaga natychmiastowej konsultacji lekarskiej. Wówczas może pojawić się:

• poczucie niepokoju i zagubienia,
• krwotok z nosa
• zmęczenie
• zaburzenia widzenia
• bóle w klatce piersiowej
• zaburzenia rytmu serca.

Te groźne symptomy to bezpośredni wynik oddziaływania nadciśnienia na poszczególne organy ciała.

Pierwsze wyraźne symptomy nadciśnienia  to niestety bardzo często również jednocześnie pierwsze symptomy zawału mięśnia sercowego, udaru i innych zdarzeń sercowych.

Dlatego nie czekaj, aż pojawią się pierwsze objawy. Pamiętaj o regularnym pomiarze ciśnienia krwi co 6 miesięcy (jeśli przekracza 140/90, co miesiąc lub według zaleceń lekarza). Wyeliminuj czynniki ryzyka wystąpienia nadciśnienia, na które masz wpływ np. palenie papierosów, alkohol, stres, niezdrowa dieta, brak ruchu.

Zmiana stylu życia na zdrowszy to niezbędny element profilaktyki i leczenia nadciśnienia, którego z pewnością nie zastąpią żadne leki.

Nadciśnienie u kobiet - bagatelizowany problem

Choroby serca to wiodący zabójcy zarówno kobiet jak i mężczyzn. Okazuje się jednak, że kobiety niedostatecznie dbają o prawidłowy poziom ciśnienia krwi. Według badań, prowadzonych przez New York University Medical Center's Women's Heart Program, tylko 60 % kobiet z nadciśnieniem, kontroluje swoją chorobę.



Zdaniem Dr Nieca Goldberg, lekarze nie przywiązują dostatecznej uwagi ciśnieniu krwi swoich pacjentek. Zawały i udary mózgu nadal postrzegane są jako choroby mężczyzn, i to na nich skupia się cała uwaga w tym zakresie.



Kobiety powinny również podjąć kroki mające na celu regularną kontrolę ciśnienia krwi. Optymalne ciśnienie krwi powinno być na poziomie niższym niż 120/80 mmHg . "Przy redukcji ciśnienia z 140/90 mmHg do 120/80 mmHg ryzyko udaru zmniejsza się o połowę, ryzyko zawału serca o 25 %." mówi Dr Goldberg.



Kobiety znacznie rzadziej niż mężczyźni orientują się w tym jakie powinno być ich prawidłowe ciśnienie tętnicze. Również znacznie rzadziej, przy nadciśnieniu, przyjmują leki obniżające ciśnienie i poziom cholesterolu.



Nadciśnienie to również problem , który zasługuje na szczególną uwagę u ciężarnych kobiet. 1 na 10 ciąż ulega komplikacjom spowodowanym przez nadciśnienie.



Kobiety z nadciśnieniem są szczególnie narażone na rozwój niebezpiecznego dla ciężarnej i płodu poważnego powikłania w czasie ciąży - preeklamsji . Preeklamsja (stan przedrzucawkowy) to zespół objawów powstających po 20 tygodniu ciąży, w czasie porodu lub połogu, charakteryzujący się nadciśnieniem tętniczym, białkomoczem i obrzękami.



Źródło

American Heart Association

Dlaczego leczenie i zapobieganie nadciśnieniu jest tak ważne

Z długotrwałym, nieleczonym nadciśnieniem tętniczym krwi wiążą się poważne konsekwencje zdrowotne, niebezpieczne dla życia chorego.



Nieleczone nadciśnienie może uszkodzić ściany naczyń krwionośnych. W ubytkach ściany naczyń krwionośnych z łatwością odkłada się wapń i cholesterol przyczyniając się do budowy blaszki miażdżycowej. Blaszka miażdżycowa odkładając się w wewnętrznej części naczyń krwionośnych powoduje zmniejszenie światła naczyń, ich twardnienie i utratę elastyczności (miażdżyca), co wpływa na zmniejszenie przepływu krwi.



Zmniejszenie przepływu krwi w danej tętnicy może doprowadzić do niedokrwienia narządów przez nią zaopatrywanych.



Konsekwencje długotrwałego, nieleczonego stanu nadciśnienia tętniczego krwi


Choroba wieńcowa i zawał serca


W wyniku procesu miażdżycowego naczyń wieńcowych (doprowadzających substancje odżywcze i tlen do mięśnia sercowego) światło tętnic ulega zmniejszeniu, naczynia stają się twardsze i tracą swoją elastyczność, co powoduje niedostateczne ukrwienie serca i zaopatrzenie w tlen.  



Jeśli średnica naczynia wieńcowego zostanie drastycznie zmniejszona na skutek budowy blaszki miażdżycowej lub narastanie zakrzepu, dokonuje się zawał mięśnia sercowego w obszarze zaopatrywanym przez to naczynie i w konsekwencji nieodwracalne uszkodzenie, a nawet martwicę fragmentu serca. Nadciśnienie tętnicze krwi jest jednym z głównych czynników ryzyka pojawienia się zawału serca.




Udar mózgu




Udar mózgu krwotoczny (wylew)
Na skutek wysokiego ciśnienia krwi może nastąpić przerwanie naczyń krwionośnych w mózgu i wylew krwi do mózgu.



Udar mózgu niedokrwienny
Zmniejszenie dopływu krwi do mózgu na skutek zmniejszenia światła naczyń krwionośnych, doprowadzających tlen i składniki odżywcze do mózgu, na skutek np. miażdżycy tętnic, lub całkowite zatkanie tętnicy przez np. zakrzep powoduje niedokrwienny udar mózgu, czyli niedotlenienie tkanek mózgu objętych udarem i w konsekwencji ich martwicę.


Niewydolność nerek


W trakcie długotrwałego nieleczonego nadciśnienia tętniczego krwi może pojawić się stopniowe uszkodzenie funkcji nerek.



Miażdżyca naczyń obwodowych (PAD: Peripheral arterial disease)


Złogi lipidowe i tworzące się zakrzepy w uszkodzonej wyściółce tętnic prowadzą do znacznego zwężenia światła tętnic obwodowych (czyli położonych dalej od serca) i ich stwardnienia co prowadzi do zmniejszenia przepływu krwi do zaopatrywanych narządów, a w konsekwencji ich niedożywienia i niedotlenienia. Nadciśnienie przyczynia się do przyspieszenia rozwoju zmian miażdżycowych.



Chorym na miażdżycowe niedokrwienie kończyn dolnych towarzyszy dokuczliwy ból przy chodzeniu (chromanie przestankowe) . Zwężone i niedrożne naczynia tętnicze nie doprowadzają do mięśni odpowiedniej ilości składników odżywczych i tlenu. Niedostatecznie ukrwione mięśnie zaczynają niedomagać podczas wysiłku fizycznego co objawia się bólem.



Retinopatia


(uszkodzenie siatkówki o podłożu naczyniowym, związane z  zaburzeniem dostawy krwi do tkanek oka)



Nadciśnienie może być przyczyną uszkodzenia delikatnych naczyń włosowatych doprowadzających składniki odżywcze i tlen do komórek siatkówki oka. Wylew krwi, a także przesączanie się osocza przez ściany drobnych naczyń krwionośnych do tkanek w siatkówce, może doprowadzić do obrzęku tkanek i na stałe upośledzić widzenie. Retinopatia jest groźną chorobą oczu, nie leczona może być przyczyna ślepoty.  

Ciśnienie skurczowe i rozkurczowe a ryzyko zdarzeń sercowych

Nadciśnienie jest najczęściej występującym, przewlekłym schorzeniem układu krążenia. O chorobie tej mówimy, gdy ciśnienie krwi panujące wewnątrz naczyń krwionośnych przekracza 140/90 mm Hg.

Jak donosi Circulation, magazyn American Heart Association, w przypadku zaobserwowania podwyższonego ciśnienia skurczowego krwi (powyżej 140 mm Hg), warto zwrócić baczną uwagę na ciśnienie rozkurczowe, którego zbyt niski poziom dodatkowo zwiększa ryzyko zdarzeń sercowych.

Ciśnienie skurczowe krwi pojawia się w momencie skurczu serca i wyrzutu krwi do tętnic. Jest to tzw. „górne” ciśnienie krwi podczas pomiaru.

Ciśnienie rozkurczowe krwi, tzw. „dolne” ciśnienie podczas pomiaru, pojawia się podczas rozkurczu serca. Jest niższe od ciśnienia skurczowego.

Zdaniem naukowców z University of California – Irvine, istotną rolę w ocenie ryzyka zdarzeń sercowych ma nie tylko określenie poziomu nadciśnienia, ale także relacji między ciśnieniem skurczowym i rozkurczowym. Według badań prowadzonych przez Dr Stanley’a Franklin ciśnienie rozkurczowe poniżej 70 mm Hg, przy podwyższonym ciśnieniu skurczowym świadczy o dodatkowo zwiększonym ryzyku zawału mięśnia sercowego i udaru.

Taki stosunek ciśnienia skurczowego do rozkurczowego może być sygnałem zesztywnienia arterii, co jest niezwykle istotnym czynnikiem ryzyka zdarzeń sercowych.

Rodzaje nadciśnienia

Nadciśnienie pierwotne  (idiopatyczne)
Ponad 95% osób cierpiących na podwyższone ciśnienie krwi ma nadciśnienie pierwotne in. samoistne, czyli takie, którego przyczyna jest niewyjaśniona (niewiadomego pochodzenia). Większość ekspertów sadzi, że nadciśnienie pierwotne powodowane jest przez cały kompleks różnorodnych czynników. Jeśli ta hipoteza jest prawdziwa, może to tłumaczyć dlaczego niektóre leki są skuteczne w obniżaniu ciśnienia tętniczego u niektórych osób, a u innych nie.

Nadciśnienie tętnicze wtórne (objawowe)
Nadciśnienie wtórne jest to takie nadciśnienie, którego przyczyna jest znana.

Występuje tylko u 5 % osób z nadciśnieniem i jest wywołane przez konkretna chorobę i schorzenia.

Przyczyną nadciśnienia tętniczego wtórnego może być działanie uboczne niektórych leków, niektóre choroby nerek i nadnerczy.

Nadciśnienie labilne (utajone)
Nadciśnienie labilne charakteryzuje bardzo duże wahania ciśnienia krwi, znacznie wykraczające poza normę.  Silne wahania ciśnienia mogą być spowodowane przez rozmaite czynniki, takie jak kawa, stres, niepokój. W warunkach, w których te czynniki nie występują ciśnienie utrzymuje się w normie natomiast pod wpływem wysiłku fizycznego czy stresu psychicznego staje się wyjątkowo wysokie. Nadciśnienie tego typu mimo okresowego występowania, również wymaga konsultacji lekarskiej. Nadciśnienie labilne może być zwiastunem choroby nadciśnieniowej.

Nadciśnienie tętnicze w wieku podeszłym
W raz z wiekiem włókna kolagenowe z których zbudowane są między innymi naczynia krwionośne sztywnieją. Na skutek tego ściany naczyń krwionośnych tracą swoją elastyczność, stają się grubsze, a światło naczyń mniejsze, co prowadzi do nadciśnienia.

Nadciśnienie – czynniki ryzyka

Nadciśnienie nie daje bardzo długo żadnych niepokojących objawów. Choruje na nie prawie co trzeci Polak. Jeśli nie mierzymy sobie regularnie ciśnienia krwi, możemy być zupełnie nieświadomi zagrożenia w jakim się znajdujemy.

Z nadciśnieniem tętniczym krwi wiążą się jednak poważne konsekwencje zdrowotne, niebezpieczne dla życia chorego.

Nieleczone nadciśnienie może uszkodzić ściany naczyń krwionośnych. W ubytkach ściany naczyń krwionośnych z łatwością odkłada się wapń i cholesterol przyczyniając się do budowy blaszki miażdżycowej. Blaszka miażdżycowa odkładając się w wewnętrznej części naczyń krwionośnych powoduje zmniejszenie światła naczyń, ich twardnienie i utratę elastyczności (miażdżyca), co wpływa na zmniejszenie przepływu krwi.

Zmniejszenie przepływu krwi w danej tętnicy może doprowadzić do niedokrwienia narządów przez nią zaopatrywanych.

Konsekwencją długotrwałego nieleczonego stanu nadciśnienia tętniczego może być choroba wieńcowa i zawał serca, udar mózgu, niewydolność nerek, miażdżyca naczyń obwodowych i retinopatia.

Czynniki ryzyka

Czynniki ryzyka to cechy i nawyki, które zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia choroby. Istnieją czynniki ryzyka, które możemy zmienić i te na które nie mamy wpływu. Im więcej czynników ryzyka występuje u jednej osoby, tym większe jej ryzyko zachorowania.

Ponad 95% osób cierpiących na podwyższone ciśnienie krwi ma nadciśnienie pierwotne in. samoistne, czyli takie, którego przyczyna jest niewyjaśniona (niewiadomego pochodzenia). Większość ekspertów sadzi, że nadciśnienie pierwotne powodowane jest przez cały kompleks różnorodnych czynników. Niektórych czynników ryzyka nie możesz kontrolować, jak np. geny, na inne masz ogromny wpływ np. styl życia, dieta.



Czynniki genetyczne, których nie możesz zmienić

To, że nie masz wpływu na te czynniki, nie oznacza że możesz je zignorować i o nich zapomnieć. Znajomość czynników ryzyka od Ciebie nie zależnych uświadomi Ci jak ważne dla Twojego zdrowia jest kontrolowanie tych czynników, które możesz zmienić. Jeśli jesteś w grupie ryzyka powinnaś zwrócić szczególną uwagę na swój styl życia i sposób odżywiania.



Dziedziczna skłonność do nadciśnienia

Jeśli w Twojej rodzinie miały miejsce zawały serca, udary mózgu, cukrzyca, choroby nerek, wysoki poziom cholesterolu we krwi oznacza to, że możesz być w grupie podwyższonego ryzyka w odniesieniu do nadciśnienia.  Występowanie czynników rodzinnych nie zawsze musi oznaczać, iż jesteś obciążona dziedzicznie skłonnością do nadciśnienia. Problem nadciśnienia i chorób układu krwionośnego w Twojej rodzinie może nie leżeć w genach, a w czynnikach środowiskowych, czyli nawykach żywieniowych i stylu życia, który jest przekazywany z pokolenia na pokolenie.


Zdaniem naukowców tylko ok. 25 % wszystkich przypadków nadciśnienia w rodzinie związane jest z rzeczywistym ryzykiem zapisanym w genach.



Wiek

Ryzyko nadciśnienia wzrasta w raz z wiekiem. Ok. połowa wszystkich Polaków po 65. roku życia ma nadciśnienie



Płeć

Do 55 roku życia ryzyko nadciśnienia i chorób układu krwionośnego jest zdecydowanie niższe u kobiet niż u mężczyzn. Jednak wśród kobiet, ciśnienie krwi, zwłaszcza skurczowe, rośnie gwałtowniej wraz z wiekiem.  Po 55 roku życia ryzyko pojawienia się nadciśnienia jest większe u kobiet niż u mężczyzn, gdyż po okresie menopauzy kobieta nie jest już chroniona przed nadciśnieniem przez estrogen, którego poziom spada  wraz z nadejściem klimakterium.



Nadwaga

Nadciśnienie tętnicze rozpoznawane jest dwa razy częściej wśród ludzi otyłych. Na nadwagę cierpi ponad połowa osób z nadciśnieniem. Udowodniono, że wraz ze zrzucenie zbędnych kilogramów obniżeniu ulega ciśnienie tętnicze krwi.



Otyłość brzuszna

Nadmiar tłuszczu w okolicy brzucha zwiększa ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia, gdyż tkanka tłuszczowa odkładająca się w jamie brzusznej zwiększa wrażliwość na działanie hormonów podwyższających poziom tłuszczów we krwi. O otyłości brzusznej mówimy, gdy obwód w pasie przekracza 102 cm u mężczyzn i 88 cm u kobiet.



Palenie papierosów

Palenie papierosów jest dobrze znanym czynnikiem ryzyka rozwoju chorób serca i może podnosić poziom ciśnienia krwi. U palaczy ryzyko zgonu w wyniku wieńcowej choroby serca jest 70 % wyższe niż u osób niepalących, a ryzyko udaru  wzrasta dwukrotnie.

U palaczek stosujących jednocześnie tabletki antykoncepcyjne ryzyko ataku serca wzrasta dziesięciokrotnie.



Cukrzyca typu 2

U chorych na cukrzycę typu 2 podwyższone ciśnienie tętnicze krwi jest częstym zjawiskiem.
Nadciśnienie występuje u ok. 40% chorych na cukrzycę typu 2 w wieku 45 lat i u ok. 60% chorych w wieku 75 lat.



Stres

Częste sytuacje stresowe stanowią silny czynnik ryzyka wystąpienia nadciśnienia. Wyniki wielu badań (min. prowadzonych przez zespół naukowców z University of British Columbia w Vancouver) wykazały, że zmiana środowiska, w tym pracy na mniej stresującą, jak również zmniejszenie podatności na stres np. poprzez psychoterapię, prowadzi do zmniejszenia ciśnienia tętniczego krwi bez zastosowania leczenia farmakologicznego.



Dieta

Zmiana nawyków żywieniowych stanowi potężną broń w walce z nadciśnieniem. Jak potwierdzają badania naukowe, odżywianie się zgodnie z dietą DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension) czyli dietą w leczeniu i zapobieganiu nadciśnieniu rekomendowaną przez amerykański Narodowy Instytutu Serca, Płuc i Układu Krwiotwórczego (National Institutes of Health and the American Heart Association), bardzo często pozwala na obniżenie poziomu ciśnienia krwi już w zaledwie 2 tygodnie.



Dieta ta oparta jest na spożywaniu dużej ilości warzyw, owoców, ryb, orzechów i pełnoziarnistego pieczywa przy ograniczonym spożyciu tłuszczu, cukrów prostych, czerwonego mięsa i soli. Zawiera produkty bogate w wapń i potas, które wpływają na obniżenie ciśnienia krwi.



Brak ruchu

Według Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego brak ruchu zwiększa ryzyko nadciśnienia o 30%. Siedzący tryb życia sprzyja otyłości, chorobom serca i cukrzycy. Regularne ćwiczenia areobowe wzmacniają serce i poprawiają wydolność.



Choroby

W ok. 5% przypadków nadciśnienie jest objawem innej choroby. Można tu wymienić choroby nerek, nadczynność tarczycy, zwężenie tętnicy nerkowej, guz nadnerczy.

Łuszczyca zwiększa ryzyko nadciśnienia

Wyniki prac badawczych naukowców z Harvard Medical School, opublikowane na łamach  Archives of Dermatology sugerują, że osoby cierpiące na łuszczycę są bardziej narażone na ryzyko nadciśnienia. W badaniu naukowym, trwającym 14 lat, wzięło udział 78 061 kobiet w wieku 27 – 44 lat.

Łuszczycę odnotowano u 2,3 % badanych kobiet. W trakcie wielu lat badań, nadciśnienie rozwinęło się u 20% kobiet. Ryzyko nadciśnienia było 17% wyższe w grupie chorych na łuszczycę.

Łuszczyca jest przewlekłą, uwarunkowaną genetycznie chorobą skóry o podłożu zapalnym. Mimo stałego postępu medycyny, choroba ta i jej przyczyna nie została nadal do końca poznana. Zdaniem naukowców, za związek między łuszczycą, a ryzykiem nadciśnienia odpowiada stan zapalny towarzyszący chorobie, bowiem stany zapalne organizmu są jednym z istotnych czynników ryzyka wystąpienia nadciśnienia.

W celu dokładnego poznania mechanizmu wpływu łuszczycy na nadciśnienie i terapii łuszczycy na ryzyko nadciśnienia, niezbędne są dalsze badania naukowe.

Związek pomiędzy łuszczycą, a nadciśnieniem sugerowano już od 1908 roku, lecz dopiero prace badawcze amerykańskich naukowców pozwoliły na udokumentowanie tej zależności.

Nadciśnienie a geny

Nadciśnienie, tak jak wiele innych chorób może mieć podłoże genetyczne. O większym ryzyku wystąpienia schorzenia mówimy, gdy choćby jedno z rodziców lub rodzeństwa cierpiało na nadciśnienie. Z prowadzonych badań naukowych wynika, że ok. 25% przypadków nadciśnienia ma podłoże genetyczne. Nie do końca wiadomo jednak ile z tych przypadków dotyczy rzeczywistego dziedziczenia genów, a ile dziedziczenia przez dzieci jedynie przyzwyczajeń, nawyków żywieniowych i stylu życia rodziców.

Dlatego występowanie czynników rodzinnych nie zawsze musi oznaczać, że jesteś obciążona dziedzicznie skłonnością do nadciśnienia. Problem nadciśnienia i chorób układu krwionośnego w Twojej rodzinie może nie leżeć w genach, a w czynnikach środowiskowych, przekazywanych z pokolenia na pokolenie.

Geny należą do czynników ryzyka, na które nie mamy wpływu. Mimo, że nie możemy ich kontrolować ani zmieniać, świadomość ich istnienia jest niezwykle ważna, gdyż pozwala nam ocenić zagrożenie i w razie potrzeby skupić większą uwagę na czynnikach, na które mamy wpływ (m.in. dieta i styl życia).

Większość specjalistów jest zgodnych co do tego, że to, czy ostatecznie dotknie nas nadciśnienie jest wynikiem swoistej interakcji między czynnikami genetycznymi i stylem życia.

Jeśli osoba, w której rodzinie nie odnotowano wielu przypadków nadciśnienia nie dba o swoje zdrowie, nieprawidłowo się odżywia, pali papierosy, jest otyła lub nadużywa alkoholu i nie jest aktywna fizycznie, mimo braku skłonności genetycznych, może w konsekwencji doprowadzić do powstania nadciśnienia.

I z drugiej strony, osoba znacznie obciążona dziedzicznie ryzykiem nadciśnienia może zrobić bardzo wiele, by zminimalizować ryzyko pojawienia się choroby.

Bierzesz pigułki - uważaj na ciśnienie

Wyniki badań medycznych wskazują na związek pomiędzy braniem pigułek antykoncepcyjnym, a nadciśnieniem u niektórych kobiet.


Problem nadciśnienia, związany z  braniem tabletek antykoncepcyjnych znacznie częściej ujawnia się u kobiet z nadwagą, mających nadciśnienie w czasie ciąży, lub mających predyspozycje genetyczne do nadciśnienia ( nadciśnienie w rodzinie). Szczególnie niebezpieczne jest połączenie przyjmowania tabletek antykoncepcyjnych z paleniem papierosów.



Przed przepisaniem pigułek, poproś lekarza o zbadanie ciśnienia, następnie kontroluj ciśnienie przynajmniej raz na pół roku.


Źródło:

American Heart Association

Profilaktyka nadciśnienia

Jest kilka rzeczy, które możesz zrobić, by zmienić styl życia na zdrowszy i zminimalizować ryzyko pojawienia się nadciśnienia.

Pozbądź się nadwagi
Nadwaga zwiększa ryzyko pojawienia się nadciśnienia 2 a nawet 6–krotnie w stosunku do osób z prawidłową wagą ciała.

Jedz mniej soli
Zmniejszenie spożycia soli prowadzi do zmniejszenia ciśnienia tętniczego. Im mniej soli spożywamy tym ciśnienie jest niższe. Badania naukowe jednoznacznie potwierdzają, że ograniczenie soli w diecie jest istotnym czynnikiem wpływającym na redukcję ciśnienia tętniczego krwi. Efekty są widoczne już po 4 tygodniach diety z obniżoną zawartością soli. Zmniejszenie spożycia soli w diecie redukuje ryzyko zawału serca, wylewu i nadciśnienia.[1] Według Światowej organizacji zdrowia dzienna dawka soli nie powinna przekraczać 1,5 g soli (2/3 łyżeczki do herbaty). Tymczasem przeciętny Polak przekracza tę ilość kilkunastokrotnie.

Zminimalizuj ilość spożywanego alkoholu
Redukcja spożywanego alkoholu jest podstawą zdrowego stylu życia, profilaktyki i leczenia nadciśnienia. Badania naukowe wskazują, że alkohol ma wpływ na ryzyko pojawienia się nadciśnienia tętniczego.[2]

Dostarczaj organizmowi  4 mg potasu dziennie wraz z dietą
Potas jest minerałem wpływającym korzystnie na obniżenie ciśnienia tętniczego krwi i funkcje serca. By dostarczyć organizmowi odpowiednią ilość potasu dziennie spożywaj świeże warzywa i owoce, zwłaszcza banany, kiwi, brzoskwinie, owoce cytrusowe, zielone warzywa liściaste, brokuły i pomidory.

Stosuj się do diety zapobiegającej nadciśnieniu
Odżywiaj się zgodnie z dietą DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension) czyli dietą w leczeniu i zapobieganiu nadciśnieniu rekomendowaną przez amerykański Narodowy Instytutu Serca, Płuc i Układu Krwiotwórczego (National Institutes of Health and the American Heart Association).

Dieta ta oparta jest na spożywaniu dużej ilości warzyw, owoców, ryb, orzechów i pełnoziarnistego pieczywa przy ograniczonym spożyciu tłuszczu, cukrów prostych, czerwonego mięsa i soli. Zawiera produkty bogate w wapń i potas, które wpływają na obniżenie ciśnienia krwi. Badania naukowe potwierdzają, że dieta DASH obniża poziom ciśnienia krwi w zaledwie 2 tygodnie! [3] Naukowcy podkreślają również, że dieta DASH jest także skuteczna w redukcji poziomu cholesterolu we krwi, dzięki czemu istotnie przyczynia się do obniżenia ryzyka chorób serca.

Zrezygnuj z niezdrowych przekąsek
Warto wyeliminować z diety słone i tłuste przekąski, zwłaszcza chipsy, solone orzeszki ziemne i słone paluszki.  Przerzuć się na zdrowe przekąski. Zdaniem American Heart Association  szczególnie polecane są banany, mandarynki, suszone śliwki i rodzynki.[4]

Ćwicz
Nie można mówić o zdrowym stylu życia i profilaktyce nadciśnienia bez uwzględnienia regularnych ćwiczeń fizycznych. Jeśli nie lubisz uprawiać sportu i ćwiczeń to przynajmniej dużo spaceruj, co najmniej po 30 minut kilka razy w tygodniu. Regularne spacery pozwolą zredukować stres, usprawnić metabolizm, poprawić sylwetkę i wzmocnić odporność.




--------------------------------------------------------------------------------


[1] He FJ, MacGregor GA. Effect of longer-term modest salt reduction on blood pressure. Cochrane Database of Systematic Reviews 2004, Issue 1. Art. No.: CD004937. DOI: 10.1002/14651858.CD004937.
[2]Xin X,He J,Frontini M G,Ogden L G,Motsamai O I,Whelton P K.Effects of alcohol reduction on blood pressure: a meta-analysis of randomized controlled trials. Hypertension.2001;38(5):1112-1117
[3] University of Cincinnati
[4] American Heart Association



tekst: Patrycja Błoch

Nadwaga i otyłość a nadciśnienie

Rozwój cywilizacji, mechanizacja pracy i siedzący tryb życia sprawiają, że odsetek osób otyłych stale rośnie. Stresy dnia codziennego i nadmiar obowiązków bardzo często prowadzą do złej kondycji fizycznej i nieracjonalnego odżywiania. Nagromadzenie nadmiaru tkanki tłuszczowej zmusza serce do bardziej wytężonej pracy w celu doprowadzenia systemem naczyń krwionośnych wraz z krwią substancji  odżywczych i tlenu do całego ciała, co z kolei sprzyja powstaniu nadciśnienia.

Nadciśnienie, jeden z najistotniejszych czynników ryzyka zdarzeń sercowych, nie daje bardzo długo żadnych niepokojących objawów. Choruje na nie prawie co trzeci Polak. Jeśli nie mierzymy sobie regularnie ciśnienia krwi, możemy być zupełnie nieświadomi zagrożenia w jakim się znajdujemy.

O tym przewlekłym schorzeniu mówimy, gdy ciśnienie krwi panujące wewnątrz naczyń krwionośnych przekracza 140/90 mm Hg.

Nadciśnienie sprawia, że krew zbyt intensywnie napiera na naczynia krwionośne, przez które przepływa, co może  być bezpośrednią przyczyną ich uszkodzenia i w konsekwencji przedostania się krwi do różnych tkanek (wylew). Gdy krew wyleje się do mózgu, prowadzi to do poważnych następstw nierzadko kończących się kalectwem lub zgonem. Na skutek podwyższonego ciśnienia krwi może dojść także do obrzęku tkanek - gdy osocze krwi przedostaje się przez ściany drobnych naczyń. Taka sytuacja w mózgu, może stanowić bezpośrednie zagrożenie życia.  





Otyłość

Otyłość stanowi jeden z podstawowych czynników ryzyka wystąpienia nadciśnienia.

O otyłości mówimy gdy tkanka tłuszczowa nadmiernie się rozrasta, a masa ciała przekracza optymalny wskaźnik masy ciała BMI o 20 %,  co wiąże się z ogólnym pogorszeniem stanu zdrowia i zwiększonym ryzykiem śmiertelności.



Rodzaje otyłości

Ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia wiąże się nie tylko z ilością tkanki tłuszczowej, ale także z jej rozmieszczeniem. Szczególnie niebezpiecznym, ze względu na ryzyko nadciśnienia, a także hipercholesterolemii i cukrzycy, jest otyłość centralna (tzw. figura typu „jabłko”).

Nadmiar tłuszczu w okolicy brzucha zwiększa ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia, gdyż tkanka tłuszczowa odkładająca się w jamie brzusznej zwiększa wrażliwość na działanie hormonów podwyższających poziom tłuszczów we krwi. O otyłości brzusznej mówimy, gdy obwód w pasie przekracza 102 cm u mężczyzn i 88 cm u kobiet.

Natomiast otyłość skupiona w dolnych partiach ciała tzw. otyłość pośladkowo-udowa może prowadzić do niewydolności żylnej kończyn dolnych i zmian zwyrodnieniowych układu kostno-stawowego.



Ryzyko wystąpienia nadciśnienia a otyłość

Nadciśnienie tętnicze rozpoznawane jest dwa razy częściej wśród ludzi otyłych. Na nadwagę cierpi ponad połowa osób z nadciśnieniem. Udowodniono, że wraz ze zrzuceniem zbędnych kilogramów obniżeniu ulega ciśnienie tętnicze krwi.

Z badania Framingham Heart Study wynika, że otyłe kobiety są do 8 razy bardziej narażone na ryzyko wystąpienia nadciśnienia w porównaniu z kobietami o normalnej masie ciała.

Konsekwencje zdrowotne wynikające z nadciśnienia mogą być niezwykle poważne, dlatego nie ulega wątpliwości, iż nadciśnienie należy leczyć. Zmiana stylu życia i nawyków żywieniowych jest podstawą terapii. Jak potwierdzają badania naukowe, potężna bronią w walce z nadciśnieniem jest odżywianie się zgodnie z dietą DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension), czyli dietą w leczeniu i zapobieganiu nadciśnieniu rekomendowaną przez amerykański Narodowy Instytutu Serca, Płuc i Układu Krwiotwórczego (National Institutes of Health and the American Heart Association).

Jest to dieta oparta na spożywaniu dużej ilości warzyw, owoców, ryb, orzechów i pełnoziarnistego pieczywa przy ograniczonym spożyciu tłuszczu, cukrów prostych, czerwonego mięsa i soli. Bardzo często pozwala na obniżenie poziomu ciśnienia krwi już w zaledwie 2 tygodnie.

Lecz nadciśnienie – zredukuj stres

Stres często towarzyszy nam w codziennym życiu. Jest nieodłącznym elementem nowoczesnego świata, stąd bardzo trudno jest go kontrolować i zmniejszać jego wpływ na nasze zdrowie.

Stres może korzystnie oddziaływać na naszą efektywność, może np. pomóc skończyć ważne zadanie na czas. Lecz, gdy pojawia się zbyt często i trwa zbyt długo jego skutki mogą prowadzić do znacznego pogorszenia stanu zdrowia, zarówno psychicznego jak i fizycznego.

Zmiana stylu życia na mniej stresujący pozwala obniżyć ciśnienie krwi bez zastosowania leczenia farmakologicznego
Częste sytuacje stresowe stanowią  silny czynnik ryzyka wystąpienia nadciśnienia i wielu chorób układu krążenia. Wyniki wielu badań (min. prowadzonych przez zespół naukowców z University of British Columbia w Vancouver) wykazały, że zmiana środowiska, w tym pracy na mniej stresującą, jak również zmniejszenie podatności na stres np. poprzez psychoterapię, prowadzi do zmniejszenia ciśnienia tętniczego krwi bez zastosowania leczenia farmakologicznego.

Gdy ciśnienie krwi wzrasta w sytuacjach stresowych
Nawet jeśli na co dzień nasze ciśnienie krwi jest w normie, a jego skoki notujemy tylko w sytuacjach sterowych, co może objawiać się bólem głowy, zaczerwienieniem twarzy, zawrotami głowy, może to wskazywać na tzw. nadciśnienie labilne. Silne wahania ciśnienia mogą być spowodowane przez rozmaite czynniki, takie jak stres i niepokój. W warunkach, w których te czynniki nie występują ciśnienie utrzymuje się w normie natomiast pod wpływem wysiłku fizycznego, czy stresu psychicznego staje się wyjątkowo wysokie. Nadciśnienie tego typu mimo okresowego występowania, również wymaga konsultacji lekarskiej. Nadciśnienie labilne może być zwiastunem choroby nadciśnieniowej.

Papierosy, alkohol i słodycze
Dość powszechny jest niewłaściwy sposób rozładowywania emocji poprzez spożywanie słodyczy, alkoholu i palenia papierosów. Te metody nie tylko mogą zaszkodzić naszemu zdrowiu i przyczynić do powstania nadciśnienia lecz dodatkowo osłabiają organizm, zmniejszając jego skuteczność w walce ze stresem.

By zmniejszyć poziom stresu…
Dobra organizacja
Bardzo często powodem stresu jest tzw. brak czasu. Żyjemy w ciągłym pośpiechu, często zapominamy o ważnych sprawach, o których przypominamy sobie w ostatniej chwili. Dobra organizacja pozwoli uniknąć przynajmniej części sytuacji stresowych. Stwórz plan działania, wyodrębnij sprawy priorytetowe, które musisz załatwić w pierwszej kolejności, zorganizuj przyjazne miejsce pracy. Możesz posłużyć się notesami, segregatorami, pudełkami, tablicami korkowymi… wszystkim co ułatwi Ci dobre zorganizowanie czasu pracy. Nie próbuj przy tym być perfekcjonistką. Po prostu postaraj się zorganizować wszystko najlepiej jak potrafisz.

Sen
Odpowiednia dawka snu zwiększy twoją efektywność i sprawi, że będziesz lepiej radziła sobie z codziennym stresem. Dobry sen to podstawa zdrowego stylu życia.

Zadbaj o swoje interesy
Jeśli często zdarza Ci się „przemilczeć” różne sprawy, może to nasilać wewnętrzne poczucie niepokoju i stresu. Naucz się asertywności, wyrażania swoich potrzeb i niepokojów, by lepiej kontrolować swoje emocje. Zrób to dla siebie i swojego zdrowia.

Wysiłek fizyczny
Regularna aktywność fizyczna to jedna z najlepszych metod walki ze stresem. Na zmęczenie psychiczne najlepsze jest zmęczenie fizyczne. Sport i ćwiczenia mogą stać się twoim hobby. Ludzie mający dodatkowe zainteresowania, poza pracą i domem, przeważnie lepiej radzą sobie ze stresem.

Chwila dla Ciebie
Jeśli każdego dnia poświęcisz trochę czasu tylko dla siebie, poprawisz soje zdrowie, kondycję fizyczną i psychiczną. Dobrym pomysłem może okazać masaż, aromaterapia, ciepła, pachnąca kąpiel, joga, spacer, słuchanie muzyki relaksacyjnej, praca w ogródku lub przynajmniej kubek zielonej herbaty i ziołowa maseczka na twarz.

Ćwiczenia fizyczne wzmacniają naczynia krwionośne

Wyniki szeregu badań naukowych potwierdziły, że regularne wykonywanie ćwiczeń wpływa korzystnie na cały układ krążenia.

Wysiłek fizyczny wzmacnia serce, obniża ciśnienie krwi, zapobiega miażdżycy, poprawia kondycję tętnic i zmniejsza ryzyko powstawania zakrzepów (zmniejsza lepkość krwi).

Aktywność ruchowa jest niezwykle ważna zarówno w profilaktyce nadciśnienia jak i w walce z nim. Jej zaniechanie zwiększa ryzyko choroby nawet 30%-50%.

Regularny wysiłek fizyczny wymusza na tętnicach rozszerzanie i kurczenie się co wpływa korzystnie na funkcjonowanie śródbłonka (nawet przy zaawansowanej miażdżycy) i tym samym odporność naczyń krwionośnych. Silne i elastyczne tętnice to lepsza kontrola ciśnienia krwi i mniejsze ryzyko przerwania ciągłości naczyń krwionośnych (wylewu i udaru).

Nie ulega wątpliwości, że dla osiągnięcia korzystnych efektów zdrowotnych należy dobrać odpowiedni program treningowy do naszej kondycji i stanu zdrowia. Dlatego przed przystąpieniem do ćwiczeń warto zasięgnąć porady lekarza.

Jeśli chcemy ćwiczenia fizyczne wprowadzić na stałe do naszego trybu życia, przede wszystkim musimy je polubić, dlatego należy wybrać taki rodzaj aktywności fizycznej, który nie tylko przyniesie wymierne efekty zdrowotne, ale także będzie sprawiał nam przyjemność.

Ilość snu ma wpływ na ryzyko nadciśnienia

Nadciśnienie stanowi jeden z najważniejszych czynników ryzyka chorób układu krążenia (choroba niedokrwienna i zawał mięśnia sercowego). Sprawia, że krew zbyt intensywnie napiera na naczynia krwionośne, przez które przepływa, co może spowodować ich uszkodzenie i przedostanie się krwi do różnych tkanek np. wylew krwi do mózgu.

Nadciśnienie nie daje bardzo długo żadnych niepokojących objawów. Choruje na nie prawie co trzeci Polak. Jeśli nie mierzymy sobie regularnie ciśnienia krwi, możemy być zupełnie nieświadomi zagrożenia w jakim się znajdujemy.

Głównymi czynnikami ryzyka powstania nadciśnienia jest wiek (ryzyko nadciśnienia wzrasta wraz z wiekiem), nadwaga, otyłość brzuszna, palenie papierosów, cukrzyca typu 2, stres, nieodpowiednia dieta, brak ruchu, inne choroby (np. choroby nerek, nadczynność tarczycy) i jak sugerują wyniki badań amerykańskich naukowców, także brak odpowiedniej dawki snu.

Sen jest niezwykle ważny dla naszego zdrowia mentalnego i fizycznego. Stanowi podstawę zdrowego stylu życia.  Zaburzenia snu prowadzą nie tylko do obniżenia nastroju, rozdrażnienia, problemów z koncentracja i osłabienia odporności organizmu na choroby, ale jak sugerują najnowsze badania naukowe, mogą być przyczyną wystąpienia poważnych powikłań w układzie krążenia.



Kristen L. Knutson z uniwersytetu w Chicago, prowadząca badania nad wpływem snu na ryzyko nadciśnienia podkreśla, iż osoby śpiące 6 godzin na dobę, lub mniej są bardziej narażone na pojawienie się nadciśnienia, niż osoby śpiące więcej niż 6 godzin na dobę. Wraz z każdą godziną snu mniej, ryzyko nadciśnienia wzrasta aż o 37%.

Zaburzenia snu są częstą przyczyna wielu chorób. Odpowiednia dawka snu pozytywnie wpływa na odporność organizmu. Sprawia również,  iż lepiej radzimy sobie z codziennym stresem, jednym z głównych czynników ryzyka powstania nadciśnienia.

Potas – niezbędny element diety w walce z nadciśnieniem

Regulacja ciśnienia krwi, gospodarki wodnej organizmu i funkcjonowania nerek należy do najważniejszych funkcji potasu w organizmie.

Dieta uboga w potas może być jedną z przyczyn wystąpienia nadciśnienia. Wpływ potasu na ryzyko zdarzeń sercowych został wielokrotnie potwierdzony przez badania naukowe. Niedostateczne spożycie potasu w przypadku kobiet zwiększa nawet pięciokrotnie ryzyko udaru mózgu. Niedobór potasu prowadzi do wzrostu ciśnienia krwi i to zarówno u pacjentów z nadciśnieniem jak i osób zdrowych.

Bogatym źródłem potasu są świeże warzywa i owoce.

Źródła potasu:
■sok pomarańczowy (1 szklanka): 496 mg
■suszone śliwki (½ szklanki): 559 mg
■melon (½): 682 mg
■papaja (1 szt.): 710 mg
■banany (100g): 395 mg
■grejpfruty (100g): 277 mg
■pomidory (100g): 282 mg
■kiwi (100g): 290 mg
■seler (100g): 320 mg
Zapotrzebowanie kobiet na potas wynosi od 1000 – 3000 mg.

Niedobór potasu
Mimo, iż potas występuje w wielu produktach spożywczych, bywa że spożywamy go za mało.

Niedobór potasu może się objawiać:

■fioletowym nalotem na języku,
■skłonnością do siniaków,
■podkrążonymi oczami,
■powolnym, nieregularnym pulsem,
■podwyższonym ciśnieniem tętniczym,
■opuchlizną kończyn,
■stanem poddenerwowania i zmęczenia.
Czynniki zmniejszające zasoby potasu w organizmie:

■kofeina,
■alkohol,
■cukier,
■stres,
■estrogenowa terapia zastępcza,
■bardzo intensywna dieta odchudzająca,
■antybiotyki
■kortyzon
■środki przeczyszczające,
■środki moczopędne.
Uwaga
Preparaty z potasem można przyjmować tylko po uzgodnieniu z lekarzem. Przyjmowanie zwiększonych dawek potasu jest niewskazane dla chorych na niewydolność nerek i w przypadku przyjmowania niektórych leków przepisywanych  m.in. na arytmię, nadciśnienie i choroby serca, dlatego też wprowadzenie do diety dodatkowych źródeł potasu wymaga wcześniejszej konsultacji lekarskiej.

Więcej potasu!

Zdaniem amerykańskich naukowców niedobór potasu może być istotnym czynnikiem wpływającym na zwiększenie ryzyka wielu chorób układu krążenia. Raport US Institute of Medicine wskazuje, że zwiększenie udziału w diecie produktów bogatych w potas może pomóc zapobiec chorobom serca i nadciśnieniu. Jak podkreślają naukowcy przeciętny Amerykanin spożywa jedynie połowę zalecanej dawki potasu dziennie

Potas wpływa nie tylko na serce, ale także na system nerwowy, kościec, układ mięśniowy i nerki.

Produktami spożywczymi bogatymi w potas są pomidory, szpinak, awokado, banany i ziemniaki.

Witamina D wpływa korzystnie na zdrowie układu krwionośnego

Szerokie spektrum działania witaminy D, sprawia że coraz więcej badań dotyczy jej funkcji w profilaktyce najważniejszych chorób cywilizacyjnych.

Witamina D cieszy się ostatnio sporym zainteresowaniem wśród naukowców, zwłaszcza ze względu na rolę jaką pełni w profilaktyce osteoporozy, budowie zdrowych i mocnych kości, jak również zapobieganiu pewnym rodzajom nowotworów i nadciśnieniu.

Wyniki najnowszych badań opublikowane na łamach magazynu Circulation wydawanego przez American Heart Association wskazują, że witamina D może również wpływać korzystnie na zdrowie układu krwionośnego i zmniejszenie ryzyka zawału serca, wylewu i udaru mózgu .

W badaniu, które trwało 5 lat,  prowadzonym przez T.J. Wang’a  wzięło udział 1739 osób w wieku średnio 59 lat, z czego 55% stanowiły kobiety. Żaden z pacjentów przed rozpoczęciem doświadczenia nie cierpiał na choroby układu krążenia.

Badano poziom 25-hydroksy witaminy D, czyli nieaktywnej formy witaminy D, która w wątrobie i nerkach ulega przemianie do swej aktywnej postaci.

Wyniki prowadzonych badań wskazują, że osoby, u których poziom witaminy D w organizmie jest poniżej 15 ng/mL mają 62% wyższe ryzyko rozwoju chorób układu krwionośnego, niż osoby mające poziom witaminy D w organizmie wyższy niż  15 ng/mL.

W ciągu 5 lat trwania doświadczenia odnotowano zdecydowanie więcej zawałów serca, wylewów i udarów mózgu u osób, ze znacznym niedoborem witaminy D.

Zauważono, że poziom witaminy D w organizmie jest odwrotnie proporcjonalny do ryzyka wystąpienia chorób układu krążenia.

Optymalny poziom witaminy D, który dla prawidłowego metabolizmu kości wynosi 30 ng/mL, wykazano tylko pośród 10% badanych.

Jak podkreślają autorzy badania, by stwierdzić jednoznacznie, czy niedobór witaminy D powoduje zwiększenie ryzyka chorób układu krwionośnego potrzebne są dalsze badania.

Witamina D w naszym organizmie pochodzi w głównej mierze z  ekspozycji na słońce. Jej znaczny niedobór jest szczególnie dotkliwy w miesiącach jesienno-zimowych, gdy promieniowanie ultrafioletowe nie jest wstanie zapewnić odpowiedniej dawki witaminy.

Dodatkowo unikanie promieniowania słonecznego, praca w zamkniętych pomieszczeniach, używanie kosmetyków z filtrem UV, jak również ciemna karnacja skóry potęgują ten problem.  Skutki tak powszechnego niedoboru mogą być tragiczne – rośnie liczba osób cierpiących na choroby cywilizacyjne takie jak; osteoporoza, nowotwory i choroby układu krwionośnego. Jak zauważa coraz więcej naukowców, niedobór witaminy D w tym procesie nie jest bez znaczenia.

Badania prowadzone przez Instytutu Badań nad Rakiem w Oslo (Institute for Cancer Research ) pod przewodnictwem Johan’a Moan dowodzą, iż zwiększenie ekspozycji społeczeństwa na słońce niesie ze sobą znacznie więcej korzyści niż zagrożeń.  Gdyby na przykład cała populacja Norwegii podwoiła ilość czasu eksponowania skóry na słońcu, każdego roku z powodu raka skóry umierałoby 300 ludzi więcej, natomiast w tym samym czasie byłoby 3 000 mniej zgonów na skutek innych rodzajów raka, w tym raka piersi, prostaty, jelita. Jak pokazuje powyższy przykład korzyści płynące z ekspozycji skóry na słońce 10-krotnie przewyższają związane z tym zagrożenia.

Witamina C a zdrowie układu krwionośnego

Wyniki najnowszych badań opublikowanych w Nutrition Journal po raz pierwszy ukazują wyraźny związek pomiędzy ciśnieniem krwi a poziomem witaminy C.

Badacze z Uniwersytetu Kalifornijskiego  pod przewodnictwem Gladys’a Block’a zauważyli, że wzrost poziomu witaminy C wpływa na obniżenie ciśnienia krwi.

Badaniem, które trwało 10 lat, objęto 242 kobiety w wieku 18 do 21 lat.  Poziom witaminy C w krwi kobiet wynosił od 0.22 do 3.13 mg/dL.

Naukowcy odnotowali, że przy wzroście o 1 mg/dL poziomu witaminy C we krwi, ciśnienie skurczowe spada o  4.1 mmHg a ciśnienie rozkurczowe o 4.0 mmHg.

Zdaniem autorów raportu, witamina C (kwas askorbinowy) może być stosowana do regulacji ciśnienia krwi już u młodych zdrowych osób, tak by zapobiec ewentualnemu późniejszemu nadciśnieniu związanemu z wiekiem. Odpowiedni poziom witaminy C w organizmie okazuje się być istotnym czynnikiem utrzymania prawidłowego poziomu ciśnienia krwi i zdrowia naczyń krwionośnych.

Mechanizm działania kwasu askorbinowego na regulację ciśnienia krwi nie jest jeszcze do końca poznany, najprawdopodobniej ma związek z właściwościami antyoksydacyjnymi witaminy C. Rola witaminy C w regulowaniu ciśnienia krwi może mieć również związek z jej funkcją jaką pełni w wytwarzaniu i ochronie kolagenu. Białka kolagenu odpowiedzialne są za utrzymanie odpowiedniej struktury tętnic i ich elastyczność.

Witamina C jest witamina rozpuszczalną w wodzie. Dzienne zapotrzebowanie na witaminę C wynosi ok. 60 mg/dobę. Jej dobrym źródłem są owoce cytrusowe, truskawki, czarne porzeczki, pomidory, natka pietruszki i kiszona kapusta. Kwas askorbinowy jest związkiem nietrwałym. Ulega częściowemu rozkładowi pod wpływem wysokich temperatur (gotowania, pieczenia, smażenia), a także światła, stąd najbardziej wartościowe, pod względem zawartości witaminy C, są surowe warzywa i owoce, przechowywane przez krótki okres czasu w odpowiednich warunkach.

Nadciśnienie jest jednym z najważniejszych czynników grożących zdrowiu układu krążenia (choroba niedokrwienna i zawał mięśnia sercowego). Sprawia, że krew zbyt intensywnie napiera na naczynia krwionośne przez które przepływa, może więc być bezpośrednią przyczyną ich uszkodzenia i przedostania się krwi do różnych tkanek, stając się bezpośrednim zagrożeniem dla zdrowia i życia.

Niacyna – zacznij walkę z nadciśnieniem

Nadciśnienie jest najczęściej występującym, przewlekłym schorzeniem układu krążenia. O chorobie tej mówimy, gdy ciśnienie krwi panujące wewnątrz naczyń krwionośnych przekracza 140/90 mm Hg. Nadciśnienie często określane jest mianem cichego zabójcy. Przebieg tej choroby bardzo długo nie daje żadnych objawów. Często dolegliwości wskazujące na nadciśnienie są bagatelizowane i nie wzbudzają żadnych podejrzeń u chorego. Stan podwyższonego ciśnienia krwi może objawiać się bólem głowy, nudnościami, niewyraźnym widzeniem i zawrotami głowy.  Bardzo często wysokiemu ciśnieniu krwi nie towarzyszą jednak żadne wyraźne objawy, przez co chory może zupełnie nie zdawać sobie sprawy z zagrożenia.

Konsekwencje zdrowotne wynikające z nadciśnienia mogą być niezwykle poważne, dlatego nie ulega wątpliwości, iż nadciśnienie należy leczyć. Zmiana stylu życia i sposobu odżywiania jest podstawą terapii. Pomocna może okazać się także niacyna (witamina B3, kwas nikotynowy), która rozszerza naczynia krwionośne i tym samym zmniejsza ciśnienie krwi panujące w naczyniach. Zdaniem Dr Rodger’a Murphree, autora m.in. „Choroby serca: Wszystko czego nie powie Ci Twój lekarz” (Heart Disease: What Your Doctor Won't Tell You ) witamina B3 jest skutecznym lekiem w walce z nadciśnieniem.

Niacyna obniża również poziom złego cholesterolu (LDL) i trójglicerydów, a podwyższa poziom dobrego cholesterolu (HDL), co wpływa korzystnie na zmniejszenie ryzyka chorób serca.

Niacyna jest witaminą rozpuszczalną w wodzie. Organizm nie jest w stanie jej magazynować. Nadmiar witaminy B3 jest wydalany wraz z moczem. Naturalnym źródłem niacyny jest wątróbka, chude mięso, pełne ziarno zbóż, orzechy ziemne i awokado.

Regularne przyjmowanie dużych dawek niacyny może się jednak łączyć z nieprzyjemnymi objawami w postaci uderzeń gorąca (zaczerwienienia skóry), dlatego w przypadku leczenia nadciśnienia polecana jest specjalna forma witaminy B3 (inositol hexaniacinate (IHN)), która nie powoduje uderzeń gorąca.  W niwelowaniu skutków ubocznych pomocne może okazać się także stopniowe zwiększanie dawki witaminy.

By wspomaganie leczenia nadciśnienia niacyną było efektywne i bezpieczne powinno odbywać się pod opieką lekarza, który określi odpowiednią dawkę i rodzaj preparatu (dostępnego na receptę), a także wykluczy niebezpieczne interakcje z innymi lekami.

Nie należy stosować niacyny dostępnej bez recepty w formie suplementu diety w dużych dawkach (większych od zalecanych na opakowaniu) do leczenia nadciśnienia i obniżania poziomu cholesterolu, ze względu na potencjalnie niebezpieczne skutki uboczne.

Szczególnej ostrożności wymaga przyjmowanie niacyny przez diabetyków, gdyż witamina ta może podnosić poziom cukru we krwi.

Należy również pamiętać, iż leki i suplementy diety stanowią jedynie dodatek do leczenia nadciśnienia. Podstawę terapii stanowi w tym przypadku prawidłowa dieta, ćwiczenia fizyczne i zmiana stylu życia.

Herbatka z hibiskusa na nadciśnienie

Herbatka z hibiskusa ma przyjemny kwaskowaty smak i piękny, rubinowy kolor i jak dowodzą badania prowadzone przez Diane McKay z Uniwersytetu w Bostonie może przyczynić się do polepszenia zdrowia układu krwionośnego.

Regularne picie naparu z hibiskusa może być skuteczną metodą walki z niewielkim nadciśnieniem tętniczym i stanem poprzedzającym nadciśnienie tętnicze.

Optymalne ciśnienie krwi powinno być na poziomie niższym lub równym 120/80 mmHg . Redukcja ciśnienia z 140/90 mmHg do 120/80 mmHg  pozwala zmniejszyć ryzyko udaru o połowę a ryzyko zawału serca o 25%.

Badaniem objęto 65 osób w wieku 30-70 lat, których ciśnienie skurczowe mieściło się w przedziale 120 - 150mm/Hg, ciśnienie rozkurczowe było równe, lub niższe niż 95 mm/Hg.

Picie herbaty z hibiskusa 3 x dziennie przez okres 6 tygodni skutkowało obniżeniem ciśnienia skurczowego w grupie badanej średnio o 7,2%. Największy spadek ciśnienia zanotowano u osób ze stosunkowo wysokim ciśnieniem skurczowym (129 mm/Hg i wyższym), u których spadło ono aż o 13,2%.

Eksperci z the American Heart Association (AHA) podkreślają, że by wyniki badań były wiarygodne potrzebne są długookresowe obserwacje.

Proteiny grochu mogą pomóc w nadciśnieniu

Proteiny pozyskane z grochu mogą pomóc chorym na nadciśnienie i przewlekłą chorobę nerek.

Jak donoszą australijscy naukowcy u szczurów karmionych proteinami pozyskanymi z grochu (groch zwyczajny) odnotowano 20%  spadek ciśnienia krwi, w porównaniu ze szczurami karmionymi według typowej diety.  

Naukowcy z University of Manitoba z rezultatami badania nad grochem wiążą nadzieję, iż proteiny hydrolizowane z grochu pomogą w utrzymaniu zdrowych nerek osobom cierpiącym na nadciśnienie, a chorym na przewlekłe schorzenia nerek pozwolą uniknąć nadciśnienia.

Zdaniem autorów badania spożywanie grochu w naturalnej postaci nie daje takich rezultatów jak czysty ekstrakt proteinowy z grochu.

W związku z powyższym, jeśli wyniki badań zostaną ostatecznie potwierdzone jest szansa, iż w ciągu najbliższych lat na rynek farmaceutyczny trafi produkt oparty na wyżej wymienionych doświadczeniach naukowych, w postaci np. proszku proteinowego, który dodawany będzie np. do napojów, lub w postaci tabletek.

Badania nad działaniem protein grochu zwyczajnego prowadzono na szczurach z torbielowatym zwyrodnieniem nerek – chorobą bazową (modelową) do obserwacji nad przewlekłą chorobą nerek (CKD ang. chronic kidney disease).  Gryzoniom codziennie podawano małe dawki hydrolizatu proteinowego z grochu.

Wyraźne rezultaty obniżenia ciśnienia krwi zauważono już po 8 tygodniach trwania doświadczenia. Preparat nie tylko znacznie przyczynił się do spadku ciśnienia krwi, ale również korzystnie wpłynął na zwiększenie produkcji moczu (ok. 30% wzrost), co usprawniło działanie nerek i oczyszczanie organizmu ze zbędnych produktów przemiany materii.

Jak podkreśla dr Aluko, prowadzący badania, wyniki doświadczenia są znaczące,  gdyż większość pacjentów cierpiących na przewlekłą chorobę nerek umiera w wyniku chorób układu krwionośnego, wywołanych przez nadciśnienie.

Związek między nadciśnieniem, a przewlekłą chorobą nerek jest dość wyraźny. Przewlekła choroba nerek może być zarówno przyczyną jak i skutkiem nadciśnienia. Przewlekłe choroby nerek są odpowiedzialne za wystąpienie nadciśnienia u mniej niż 5% chorych na nadciśnienie. Nadciśnienie, zwłaszcza długotrwałe i nieleczone może doprowadzić do stopniowego uszkodzenia funkcji nerek i w konsekwencji wywołać niewydolność nerek.

Mechanizm działania ekstraktu proteinowego z grochu nie jest jeszcze poznany. Prawdopodobnie proteiny pozyskane z grochu zwiększają produkcję cyklooksygenazy – proteiny poprawiającej funkcje nerek.

Zastosowanie protein grochu w leczeniu nadciśnienia i zapobieganiu chorobom nerek jest naturalnym, alternatywnym podejściem, w stosunku do leczenia farmaceutycznego, które pozwoliłoby uzyskać efekty lecznicze i profilaktyczne dzięki zastosowaniu suplementów diety, a nie leków.

Napoje energetyzujące nie dla osób z nadciśnieniem i chorobami serca

Badacze z Henry Ford Hospital sprawdzili wpływ picia 2 puszek napoju energetyzującego dziennie na zdrowie człowieka.

W doświadczeniu, trwającym 7 dni, wzięło udział 15 zdrowych osób. Wyniki badania wskazują na 7% wzrost ciśnienia krwi i 11% wzrost częstości pracy serca (HR) na skutek przyjmowania napojów energetyzujących.

Jak podkreśla dr James Kalus, prowadzący prace badawcze, uczestnicy badania nie pili kawy i nie prowadzili aktywności fizycznej w trakcie  trwania doświadczenia, co zdaniem naukowca, mogłoby dodatkowo zwiększyć wartość wskaźników.

Najprawdopodobniej za wzrost ciśnienia krwi i częstości pracy serca odpowiedzialna jest kofeina i tauryna zawarta w napojach energetyzujących.

Poziom kofeiny w jednym napoju tego typu stanowi ekwiwalent średnio 1-2 filiżanek kawy.

Zdaniem dr Klaus wyniki badania wyraźnie wskazują, iż spożywanie napojów energetyzujacych może być szkodliwe dla zdrowia osób cierpiących na nadciśnienie i choroby serca.

Ekstrakt z liści oliwnych lekiem na nadciśnienie i cholesterol

Przyjmowanie 1000 mg ekstraktu z liści oliwnych (EFLA®943) może obniżyć poziom cholesterolu i ciśnienia krwi u osób z nadciśnieniem. Badania były prowadzone na 20 parach  bliźniąt jednojajowych  z nadciśnieniem, przez naukowców z Niemiec i Szwecji pod kierunkiem Dr Larse Skoldstama.  



Badania trwały 8 tygodni. Część badanych otrzymywała kapsułki 500 mg do 1000mg ekstraktu z liści oliwnych (EFLA®943), a część placebo. Wyniki potwierdziły korzystny wpływ ekstraktu oliwnego na obniżenie ciśnienia tętniczego u osób z lekkim nadciśnieniem.



Badania wykazały, że oluropeina - aktywny składnik liścia oliwnego powoduje zwiększenie przepływu krwi w naczyniach wieńcowych, obniżenie poziomu złego cholesterolu, normalizację ciśnienia tętniczego oraz poziomu cukru.



We współczesnym świecie nadciśnienie tętnicze stanowi podstawowy czynnik ryzyka wpływający na zachorowalność na choroby układu krwionośnego. Stan podwyższonego ciśnienia tętniczego notuje się u coraz młodszych osób. Stale poszukiwane są metody radzenia sobie z tym problemem. Ekstrakt z liści oliwki może stać się naturalna metodą na leczenie lekkich stanów nadciśnienia tętniczego.

Nadciśnienie a niewydolność serca

Nadciśnienie
Nadciśnienie jest najczęściej występującym, przewlekłym schorzeniem układu krążenia. O chorobie tej mówimy, gdy ciśnienie krwi panujące wewnątrz naczyń krwionośnych przekracza 140/90 mm Hg.

Z długotrwałym, nieleczonym nadciśnieniem tętniczym krwi wiążą się poważne konsekwencje zdrowotne, niebezpieczne dla zdrowia i życia chorego.

Nadciśnienie wśród kobiet
Choroby serca to wiodący zabójcy zarówno kobiet jak i mężczyzn. Okazuje się jednak, że tylko 60 % kobiet z nadciśnieniem, kontroluje swoją chorobę.

Niewydolność serca
Nadciśnienie stanowi ogromne zagrożenie dla zdrowia serca. Pacjenci z nieleczonym nadciśnieniem są dwukrotnie bardziej narażeni na wystąpienie niewydolności serca niż osoby z prawidłowym ciśnieniem krwi.

Niewydolnością serca określamy stan, w którym zostaje upośledzona zdolność serca do zapewnienia odpowiedniego przepływu krwi na skutek zmian w strukturze lub funkcjonowaniu tego organu.

Jak wyjaśniają eksperci z Harvard Medical School „Nadciśnienie zmusza serce do wtłaczania krwi do naczyń krwionośnych z większą siłą. Główny ciężar tego zwiększonego wysiłku spada na lewą komorę serca, która pompuje krew do tętnic. Jej ściany stają się grubsze i silniejsze, żeby skutecznie radzić sobie ze swoimi zadaniami.”*  W wyniku tego procesu dochodzi do przerostu lewej komory serca, co jest zjawiskiem negatywnym, prowadzącym do niewydolności całego organu.

Niewydolność lewokomorowa serca może prowadzić do niedotlenienia serca, jego uszkodzenia i coraz większego osłabienia, które w rezultacie może skutkować wtórną niewydolnością zastoinowa serca in. niewydolnością prawokomorową.

Niewydolność serca a statyny
Magazyn The New England Journal of Medicine opublikował raport o nieskuteczności leków na nadciśnienie w zapobieganiu gwałtownie rosnącej liczbie pacjentów z niewydolnością serca po 65 roku życia.

Obserwuje się ciągły wzrost liczby zachorowań na niewydolność serca. W ciągu ostatnich 26 lat liczba chorych na niewydolność serca uległa podwojeniu. Każdego roku stan ten się pogarsza. Część naukowców upatruje przyczyn tego stanu rzeczy w przyjmowaniu statyn -  leków mających za zadanie obniżanie poziomu cholesterolu we krwi. Więcej na ten temat...

*„Jak walczyć z nadciśnieniem” Doktor Herbert Benson, Aggie Casey Wydawnictwo MT Biznes Sp. z o.o. Warszawa 2008 r.

Gwałtowny wzrost liczby chorych na niewydolność serca

W  zeszłym tygodniu The New England Journal of Medicine opublikował raport o nieskuteczności leków na nadciśnienie w zapobieganiu gwałtownie rosnącej liczbie pacjentów z niewydolnością serca po 65 roku życia.

Wszystko wskazuje na to, że współczesna medycyna nie radzi sobie z relatywnie nowym problemem jakim jest wzrost liczby chorych na niewydolność serca.

Coraz więcej naukowców zadaje sobie pytanie czy wzrost liczby pacjentów leczonych lakami z grupy statyn (statyny należą do najczęściej sprzedawanych lekarstw na receptę), ma wpływ na gwałtowny wzrost liczby chorych cierpiących na niewydolność serca.

W ciągu ostatnich 26 lat liczba chorych na niewydolność serca uległa podwojeniu. Każdego roku stan ten się pogarsza – takie alarmujące statystyki przedstawiono na tegorocznym spotkaniu American Heart Association.

Statystyki wskazują na ponad 50% wzrost przypadków niewydolności serca u kobiet, przy tylko 20% wzroście przypadków niewydolności serca u mężczyzn.
Skąd ta dysproporcja we wskaźnikach statystycznych? Jak dotąd przyczyna nie jest znana, niektórzy naukowcy wskazują na związek między niewydolnością serca i przyjmowaniem leków przeciw osteoporozie przez kobiety (lecz na to brak dowodów), inni upatrują przyczyny tego stanu rzeczy w przyjmowaniu statyn. Kobiety cechuje większa dyscyplina w przyjmowaniu leków. Mężczyźni w odróżnieniu od kobiet znacznie rzadziej stosują się do zaleceń lekarza. Jeśli statyny rzeczywiście mają wpływ na zwiększenie wskaźnika chorych na niewydolność serca, większa gorliwość kobiet w przyjmowaniu leków na obniżenie poziomu cholesterolu tłumaczyłaby znaczne zwiększenie przypadków niewydolności serca w tej grupie.

Statyny są lekami mającymi za zadanie obniżanie poziomu cholesterolu we krwi. Naukowcy odkrywają coraz to nowe efekty uboczne tych leków, które powoli przestają być uznawane za cudowny środek na obniżenie poziomu lipidów we krwi.

Zdaniem dietetyka klinicznego Byrona Richards’a,  statyny niewłaściwie aktywują geny, które prowadzą do uszkodzenia mięśnia sercowego.

Na niebezpieczeństwo związane z przyjmowaniem statyn zwraca również uwagę Dr Sandra Cabot, która w swojej książce „Cała prawda o cholesterolu” wskazuje na szereg możliwych skutków ubocznych związanych z przyjmowaniem tych szeroko rozpowszechnionych leków.

Statyny blokują proces tworzenia cholesterolu, lecz przy okazji blokują proces powstawania wielu ważnych substancji takich jak koenzym Q10, który jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania serca i naczyń krwionośnych. Czynnik ten bierze udział w wytwarzaniu energii dlatego jest szczególnie istotny dla komórek serca, które są przecież komórkami mięśniowymi i wytwarzają jej dużo. Koenzym ten bierze również udział w produkcji kolagenu i elastyny –protein mających kluczowe znaczenie dla elastyczności i wytrzymałości naczyń krwionośnych.

Statyny redukując produkcję koenzymu Q10 przyczyniają się do osłabienia i bólu mięśni, a także niewydolności serca, czyli stanu w którym serce nie potrafi pompować krwi do organizmu z wydajnością jaką powinno.


Patrycja Błoch

 SłabyŚwietnyOcena ogólna: