Wesela kołbielskie, zwane w gwarze tego regionu wansielami, są jedną z bardziej barwnych i ciekawych tradycji, które narodziły się na terenach Polski. „Dziwucha” i „chłopok”, którzy brali ślub, mogli być pewni wielu atrakcji podczas uroczystości weselnych.

ZRĘKOWINY

Zanim Młodzi zostawali połączeni węzłem małżeńskim w Kościele przed Bogiem, odbywało się spotkanie rodzin nazywane zrękowinami. Miało ono na celu ustalenie szczegółów wesela oraz uregulowanie spraw finansowych przyszłych nowożeńców.

Gdy nadchodził dzień zaślubin rozpoczynały się tańce i zabawy w domu Pana Młodego, jak i Panny Młodej. Mężczyzna przybywał do swojej świeżo przyszłej żony, która wraz z innymi kobietami szykowała biesiadę. Jednakże, zanim dotarł do domu swojej wybranki, czekały go pewne „przeszkody”. Na drodze ustawiano mu na przykład kukłę przypominającą babę oraz robiono bramkę, którą mógł przekroczyć dopiero wtedy, gdy zapłacił za pomocą wódki czy innej gorzałki. Gdy dostał się na miejsce, Młoda Para klękała na kolana przed rodzicielami, którzy dawali im swoje błogosławieństwo. Dopiero wtedy zakochani udawali się do Kościoła. Po powrocie nowożeńców witano chlebem i solą. Matka zgodnie z tradycją, pytała córki co wybiera: chleb, sól, czy swojego mężczyznę, na co dziewczyna odpowiadała „chleb, sól i Pana Młodego, żeby pracował na niego”.

NICZYM W TEATRZE

Zabawy weselne zwyczajowo trwały dwa albo nawet i trzy dni. Stwarzały one przede wszystkim możliwość zaprezentowania różnorodnych ubiorów, tańców, piosenek, przyśpiewek czy pieśni obrzędowych. Wesela kołbielskie miały w sobie coś z przedstawień teatralnych. Wszystko było precyzyjnie przemyślane i zaplanowane, kolejne etapy uroczystości wyreżyserowane, a uczestnicy poinformowani, jakie mają  zadania.  Sporą rolę podczas „wansiela” odgrywała starsza druhna, która trzykrotnie przemawiała do Panny Młodej, pytając ją czy przyjmuje „wianek ruciany, od Pana Młodego ofiarowany”. Zwracała się ponadto do rodziców Pary Młodej dziękując za wychowanie córki i syna, oraz do nowożeńców, życząc im szczęścia, zdrowia, pomyślności i wszystkiego dobrego. Gdy przemowa druhny dobiegała końca odbywało się zbieranie na wianeczek. Jedna z kobiet biorących udział w uroczystości podchodziła ze śpiewem do Panny Młodej i wręczała jej miseczkę lub spodeczek, na który miały zostać zebrane pieniądze. Żaden gość nie wstawał z miejsca dopóki orkiestra nie wyśpiewała jego imienia i dopiero wtedy wręczał Młodym swój podarek.

Czasami goście domagali się od nowożeńców pocałunku, zachęcając ich do tego dowcipnymi, śpiewanymi wierszykami, jak na przykład „ Od stodoły do stodoły zebrały się dwie pierdoły i tak się naradzają, jak się pocałować mają” czy „całowałeś nieraz, w sieni przy drabinie, a teraz pocałuj przy całej rodzinie”. Duże znaczenie miały oczywiście oczepiny, które odbywały się o północy przy dzikach piosenki „Chmiel”.

W siedem dni po zakończeniu się wesela miała miejsce Psiu Baba bądź też Przebabiny. Było to spotkanie w domu początkującej żony i gospodyni, które miało stanowić w pewnym sensie uczczenie początku nowego życia.

CIOTKI Z AMERYKI

Lata siedemdziesiąte jak i osiemdziesiąte to dla Polski okres, kiedy znajdowaliśmy się za tak zwaną Żelazną Kurtyną. Ludzie mieli spore trudności z wyjazdami poza granice kraju, a goście z innych państw czy kontynentów, byli uznawani za ewenement. Z tym też związana jest tradycja pojawiania się na weselu „ciotek z Ameryki”. W ramach żartu podczas zabawy pojawiali się śmiesznie przebrani mężczyźni, którzy udawali ubrane w zachodnim stylu kobiety. Przynosili oni Państwu Młodym podarunki o symbolicznym znaczeniu, jak na przykład kawałek buraka, opatrzony wierszykiem lub śpiewaną rymowanką - „masz tu pani młoda kawałek buraka, ażebyś powiła pierwszego chłopaka”.

Anna Wroniszewska

 SłabyŚwietnyOcena ogólna: