„Nienawidzę go! Jak mógł mi zrobić coś takiego?!”. Pyta mnie zdławionym głosem moja przyjaciółka. Znowu siedzimy w kawiarni i znowu zamówiłam nam po ptysiu, tak dla ukojenia nerwów, osłodzenia bólu. Doskonale wiem, że kocha swojego chłopaka i pewnie jeszcze dzisiaj się pogodzą, ale wiem też, że taki mój przyjacielski obowiązek, wysłuchać cierpliwie litanii skarg i żali.

„Miłość i nienawiść są dwoma obliczami tego samego” - powiedział kiedyś Witold Gombrowicz, i wygląda na to że miał sporo racji. Im bardziej namiętna i silna nasza miłość, tym większe prawdopodobieństwo, że od czasu do czasu, poczujemy nienawiść do partnera. Dzieje się tak dlatego, że przed osobą bliską naszemu sercu nie ukrywamy siebie, pokazujemy prawdziwą twarz, nasze wady i słabości. Dlatego też właśnie ten najbliższy nam człowiek potrafi najbardziej i najskuteczniej zranić, bo po prostu wie, gdzie uderzyć. Powiązanie miłości i nienawiści wynika z mechanizmów psychologicznych rządzących życiem człowieka. Odczuwanie silnych emocji o zabarwieniu negatywnym wywołuje zazwyczaj w efekcie pozytywny stan ducha, i vice versa, gdy przeżywamy silną pozytywną emocję, oczywiste jest, że w rezultacie wyzwolą się w nas potężne negatywne uczucia. Na przykład przed wejściem na egzamin przeżywamy paraliżujący strach a nasze ciało ogarnia stres, natomiast już po nim, gdy okazuje się że zdaliśmy, jesteśmy wulkanem optymizmu i entuzjazmu.

Żeby lepiej zrozumieć mechanizm rządzący ludzkimi emocjami trzeba poznać zasadę działania teorii procesów przeciwstawnych Solomona. W wyniku bodźca budzącego w nas silną emocję pozytywną lub negatywną, natychmiast odchodzimy od tak zwanego stanu neutralnego. Po pewnym czasie intensywność bodźca trochę opada, jej poziom się stabilizuje, a organizm adaptuje się do przeżywanego stanu. Na przykład gdy widzimy przyjaciela pierwszy raz po długiej rozłące, najpierw skaczemy z radość jak szaleni,ale po chwili uspokajamy się, mimo że nadal czujemy radość. Gdy bodziec wywołujący nasze emocje znika, wpadamy w kolejny stan emocjonalny. Jeżeli byliśmy radośni, stajemy się smutni,  zdenerwowani – spokojni, pełni energii – wyczerpani etc.  Mechanizm funkcjonuje na zasadzie przeciwstawności. Następnie, organizm powoli wraca do neutralności emocjonalnej. Teoria ta poniekąd wyjaśnia czemu tak łatwo wpadamy w nienawiść w stosunku do osób, które kochamy. Im lepiej kogoś znamy i na większej liczbie płaszczyzn życia, na przykład rodzinnej, towarzyskiej, zawodowej, rekreacyjnej itp., tym częściej i  silniej sprawdza się działanie teorii Solomona. Należy jednak pamiętać, że na uczucia w związku składa się znacznie więcej niż „rykoszetowe” odpowiadanie emocji negatywnych na pozytywne itp.

Wiele lat temu w ambiwalencji uczuć, występującej w związku doszukiwano się równych przyczyn. Niektórzy wskazywali na źródła patologiczne, inni  doszukiwali się w tym skutków kompleksu Edypa lub nieuświadomionej obawy przed kastracją. Wiele głosów było za tym, że w bliższych stosunkach jest wiele okazji do odczuwania pozytywnych jak i negatywnych uczuć, więc nie ma nic dziwnego w tym, że jednego dnia kogoś uwielbiamy a drugiego niezbyt lubimy, mówiąc delikatnie.

Za pół roku ślub mojej przyjaciółki. Mam nadzieje że przynajmniej całe wesele uda jej się przetrwać nie przybiegając do mnie z zaciśniętymi ze złości pięściami, bo skoro w trakcie ślubu będzie szalenie szczęśliwa, to zapewne nadejdzie ten moment, gdy dojdą do głosu  mniej pozytywne emocje. Strach się bać.

Anna Wroniszewska

 SłabyŚwietnyOcena ogólna: