Wiele osób, choćby moja ciocia, słysząc słowa „rodzina zastępcza” natychmiast ma przed oczami Piotra Fronczewskiego i innych aktorów, grających w komediowym serialu familijnym, o takim właśnie tytule. Rodzina Kwiatkowskich składa się ze szczęśliwego małżeństwa Jacka i Ani, którzy poza dwójką własnego potomstwa, opiekowali się lub nadal opiekują : Elizą, Piotrem, Pawłem, Zosią, Dorotką, Romkiem oraz Wojtkiem.

Wszystkie pary małżeńskie oraz osoby żyjące samotnie, które chcą podjąć się opieki zastępczej, przede wszystkim powinny skierować swoje kroki do najbliższego Ośrodka Adopcyjno – Opiekuńczego, Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie bądź Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. W miejscach tych zostaną zapoznani z wymaganiami, jakie  stawia przed nimi artykuł 73 ustawy o pomocy społecznej. Należy pamiętać, że rodzina zastępcza różni się od adopcyjnej, gdyż dziecko nie zostaje przysposobione. Sprawuje się nad nim opiekę, wychowuje i zaspokaja potrzeby przez pewien okres lub bezterminowo, w wypadku, gdy rodzice naturalni nie są w stanie się nim zajmować. Polskie ustawodawstwo wyróżnia trzy rodzaje rodzin zastępczych:  spokrewnione, niespokrewnione oraz zawodowe – niespokrewnione.

Istnieje cała lista kryteriów, które muszą być spełnione, aby dana osoba lub para została zakwalifikowana, jako odpowiednia do pełnienia roli rodziny zastępczej. Przede wszystkim należy zobowiązać się, czyli dać tzw. „rękojmię”, że będzie się w należyty sposób wykonywało swoje obowiązki. Poza tym, ktoś kto mimo prawnego obowiązku lub orzeczenia sądowego, nie wspiera finansowo osoby wobec której ma taki obowiązek, zostaje wyłączony z procesu już na wstępie. Innym, istotnym punktem jest posiadanie stałego miejsca zamieszkania na terytorium Polski, przy czym warunki mieszkaniowe muszą spełniać odpowiedni standard. Obywatele starający się o sprawowanie tego typu opieki muszą ponad to: korzystać z pełni praw, nie być pozbawionym władzy rodzicielskiej ani ograniczonym lub zawieszonym w niej,  a także mieć stałe źródło utrzymania i stan zdrowia pozwalający na bycie rodzicem. Głos w sprawie ma właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ośrodek pomocy społecznej, który wystawia pozytywną albo negatywną opinię w sprawie. Jednym z wymagań dodatkowych jest odbycie przez starającą się osobę, szkolenia w celu uzyskania odpowiednich umiejętności i kwalifikacji.

Wybierając dziecku opiekunów zastępczych uwzględnia się w pierwszej kolejności osoby spokrewnione i spowinowacone. Często są one związane emocjonalnie z nieletnim, co może pomóc mu w adaptacji do nowego środowiska socjalizacji. Ważne są także: odpowiednio duża rozpiętość wieku między kandydatami a dzieckiem, oraz przygotowanie ewentualnych rodziców zastępczych do pełnienia funkcji odpowiadających poziomowi rozwoju i sprawności podopiecznego. W jak największym zakresie uwzględnia się zasadę nierozłączności rodzeństwa, a także w miarę możliwości, opinię wyrażaną przez małego obywatela.

Dziecko umieszczane  jest pod opieką rodziców zastępczych na mocy orzeczenia sadowego bądź też na podstawie umowy cywilnoprawnej między rodziną a starostą. Druga z możliwości ma miejsce na wniosek lub za zgodą naturalnej matki i ojca. Pośród praw, przysługujących rodzicom zastępczym, znajduje się między innymi możliwość pomocy pieniężnej na pokrycie części utrzymania dziecka. Wysokość finansowania uzależniana jest od wieku podopiecznego.

W Polsce obowiązuje kilka aktów prawnych poruszających kwestię adopcji i rodzicielstwa zastępczego. Są to między innymi: kodeks rodzinny i opiekuńczy, ustawa o Pomocy Społecznej, rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie rodzin zastępczych, rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie ośrodków adopcyjno – opiekuńczych, czy też kodeks postępowania cywilnego.

 SłabyŚwietnyOcena ogólna: