Obecnie jest w Polsce około 10,2 mln rodzin. Pośród tych wszystkich komórek możemy wyróżnić różne rodzaje rodzin, od pełnych poprzez wielodzietne, patologiczne, adopcyjne, aż po niepełne i zmarginalizowane. Kwestie prawne regulują między innymi takie dokumenty jak Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy, Kodeks Cywilny, Karta praw Rodziny czy specjalistyczne ustawy.

Główne problemy polskich rodzin końca lat 90 i początku XX wieku to spadek zawieranych małżeństw, wzrost liczby rozwodów, bardzo niska dzietność, pogłębiające się różnice dochodowe, rosnąca liczba ludzi objętych kwestią ubóstwa, bezrobociem i różnymi patologiami, jak na przykład alkoholizmem. Również nadumieralność mężczyzn, pogłębienie się procesu starzenia i dezorganizacja funkcji ról pełnionych przez poszczególnych członków rodziny zbierają swoje żniwo.

Co piata polska rodzina jest wielodzietna. Większość z nich mieszka na wsi, ale również w mieście jest ich całkiem sporo. Połowa z nich, żyje na poziomie ubóstwa lub nawet niżej. W rodzinach gdzie wychowuje się kilkoro dzieci zazwyczaj dochody są niskie, a co za tym idzie, nieproporcjonalne do potrzeb. Młodsze rodzeństwo „dziedziczy” po starszym ubrania, książki i zabawki. Problemem jest również fakt, że w środowiskach takich kumulują się zachowania dysfunkcjonalne jak np. nałogi, a dzieciom często brak odpowiednich autorytetów, przy jednoczesnym zaniedbaniu ich opieki ze strony rodziców i innych krewnych.

Liczba rodzin niepełnych kształtuje się na poziomie trochę niższym, lecz zbliżonym do wielodzietnych i jest to w przybliżeniu 17%. Samotnych rodziców najbardziej widać w środowiskach lokalnych czyli na przykład gminie, parafii lub na osiedlu. Szczególnie samotne matki spotykają się z mało pozytywnymi reakcjami społecznymi. Poza tym rodziny niepełne, szczególnie te w których kobieta jest głównym żywicielem, zagrożone są biedą lub niedostatkiem. Dzieci, zarówno jak i rodzice, pozbawione są równych szans edukacyjnych, zawodowych bądź socjalnych.

Istotną kwestią są rodziny niepełnosprawne,  czyli takie, w których przynajmniej jedna osoba jest inwalidą. Ich uczestnictwo w życiu społecznym jest w znacznym stopniu ograniczone, nie tylko ze względu na możliwości psycho – ruchowe upośledzonych osób, ale także warunki mieszkaniowe i materialne. Liczbę takich gospodarstw domowych  szacuje się na około 4 miliony.  

Każdy z powyższych modeli rodziny sprawia, że jest ona zagrożona marginalizacją i wykluczeniem. Osoby takie spychane są na ubocze i zostawiane na marginesie społeczeństwa, gdzie najmniej przeszkadzają.  Jednakże problem nie znika. Niektóre rodziny dają sobie radę, a ich dochody kształtują się na poziomie minimum socjalnego lub odrobinę wyżej. Nazywa się je adaptacyjnymi. Jest jednak cała rzesza patologicznych i dysfunkcyjnych środowisk, które wymagają aktywnej i kompleksowej pomocy ze strony państwa i specjalistycznych instytucji.

Anna Wroniszewska

 SłabyŚwietnyOcena ogólna: