W ostatnich latach odnotowano wzrost ciężarnych, które nie osiągnęły pełnoletności. Nie jest to zjawisko charakterystyczne jedynie dla naszego kraju, ale także dla wielu innych państw na świecie. Okres ciąży jest ważnym i niezwykłym etapem w życiu kobiety, a często również i trudnym. Nieletnie matki napotykają szczególne trudności, przede wszystkim natury społecznej i obyczajowej.

POLSKIE REALIA

Nastoletnie ciężarne rekrutują się z grup o różnorodnym statusie społecznym, co ma między innymi swoje skutki prawne. Nastolatki, które ukończyły szesnasty rok życia mogą zawierać związki małżeńskie, za zgodą sądu. Jest to często pewnego rodzaju przymusem, ze strony rodziny i otoczenia, które nie akceptują nieletniej matki, do tego jeszcze noszącej dziecko pozamałżeńskie. Ciężarne poniżej wieku szesnastu lat, nie mogą oczywiście wstępować w związki małżeńskie, natomiast ujawnienie ojca ich potomstwa, może się wiązać z nieprzyjemnymi sankcjami prawnymi wobec niego skierowanymi.

OBYCZAJOWOŚĆ

Duży wpływ na wzrost liczby nieletnich matek mają przemiany obyczajowości ludzi młodych, które następują we współczesnym społeczeństwie. Sporą rolę odgrywa także, niski poziom fundamentalnej wiedzy na temat współżycia seksualnego oraz sposobów antykoncepcji. Ważnym czynnikiem jest ponadto, obniżający się próg wiekowy inicjacji seksualnej. Około 40% osób, które nie osiągnęły pełnoletniości uprawiało seks lub prowadzi aktywne życie seksualne. Wśród tych młodych ludzi najczęściej dochodzi do aborcji, spośród wszystkich ciężarnych kobiet, aczkolwiek część z nieletnich matek decyduje się na urodzenie potomka. Około 8% porodów to właśnie przyjście na świat dziecka matki poniżej osiemnastego roku życia. Współczesny model życia to taki, w którym zdobywa się wykształcenie i zawód, uzyskuje się odpowiedni status materialny i dopiero wtedy zakłada się rodzinę oraz planuje dziecko. Również taki trend nie sprzyja akceptacji nastoletnich rodziców. Często zaznacza się, że zbyt młody człowiek nie jest zazwyczaj zdolny do trwałych uczuć i utrzymania stabilnego związku, który stanowiłby fundament rodziny, gdzie w normalnych i zdrowych warunkach może dorastać dziecko.

KIM SĄ NIELETNIE MATKI?

W największej liczbie wypadków są to dziewczyny, których rodziny pozbawione były atmosfery miłości, bliskości, wsparcia oraz zrozumienia. W wyniku czego, szukają one tych emocji i odczuć w związkach, które owocują niechcianą czy nieplanowaną ciążą. Pochopnie i zbyt wcześnie rozpoczęte współżycie seksualne jest czasami rezultatem braku akceptacji ze strony rodziców. Młode kobiety szukają substytutu miłości, której nie otrzymały w rodzinie. Brakuje im wiedzy na temat podstawowych norm obyczajowych i moralnych. Jednocześnie poszukują wszelkich dowodów akceptacji pośród grup rówieśniczych, a w wyniku niskiej świadomości seksualnej starają się zdobywać wiedzę poprzez doświadczenie. Uczą się, często boleśnie, na własnych błędach. Nastolatki okazują się w większości wypadków niedojrzałymi psychicznie matkami, które potrzebują wsparcia innych. W obliczu słabych relacji z rodziną, muszą zwracać się o pomoc do obcych ludzi. Często pochodzą one ze zdemoralizowanych środowisk, zaniedbanych kulturowo i o niskim poziomie wykształcenia, czy z patologicznych lub też bardzo ubogich rodzin. Całą sytuację utrudnia niska społeczna akceptacja tego rodzaju odstępstw od normy, jakimi są ciąże niedorosłych jeszcze matek. Należy jednak pamiętać, że czasem są to również dziewczyny z tak zwanych dobrych domów. Bywa i tak, że dziecko jest zaplanowanym owocem miłości. Znaczną część matek stanowią jednak samotne dziewczyny, a wiele dzieciaków oddawanych jest do domów dziecka.

SKUTKI CIĄŻY

Nieletnie ciężarne często spotykają się z marginalizacją i wykluczeniem społecznym. Są szykanowane przez otoczenie, jak na przykład sąsiadów, czy społeczność lokalną. Stanowi to szczególny problem w małych miejscowościach. Oczywiście taki stan rzeczy nie jest regułą, ale na pewno nie jest też sporadyczną sytuacją. Zbyt wczesne zajście w ciążę może być nie tylko zagrożeniem dla zdrowia, ale także wpływać niekorzystnie na dalszą drogę życiową kobiety. Dziewczyny noszące w sobie życie często muszą przerwać naukę, a w wypadku, gdy rodzina odwraca się do nich plecami, okazuje się, że ich sytuacja materialna i mieszkaniowa staje się dramatyczna. Zmuszone są korzystać ze świadczeń socjalnych. Taki obrót spraw ma wpływ na ich psychikę. Czują się odrzucone, samotne, ich poczucie własnej wartości staje się bardzo niskie, a zdarza się, iż relacje z rodziną i kolejnymi partnerami są dalekie od ideału.

Anna Wroniszewska

 SłabyŚwietnyOcena ogólna: