Śpisz osiem godzin na dobę, jesteś zdrowa, ale ciągle czujesz się znużona. Nie jesteś w tym odosobniona – zmęczenie to jeden z często spotykanych powodów wizyt u lekarza. Jak wyrwać się z tego stanu letargu?

Uczucie zmęczenia to naturalna reakcja organizmu na wysiłek. Zmęczenie czysto fizyczne, spowodowane ciężką pracą, wyczerpującym dniem, serią nieprzespanych nocy, wytężonym wysiłkiem albo intensywnymi ćwiczeniami znika po zdrowo przespanej nocy. A jeśli odczuwamy nieustanne wyczerpanie, któremu nie może zaradzić odpoczynek?

Do stanu chronicznego przemęczenia może doprowadzić alergia na jedzenie, praca do późnych godzin nocnych, próba pogodzenia pracy zawodowej z prowadzeniem domu, wychowywanie małych dzieci, bezsenność, sytuacje stresujące, na przykład problemy z partnerem albo w pracy, rozwód, separacja, śmierć bliskiej osoby, a nawet, po prostu próba pogodzenia potrzeb własnych i partnera albo rodziny.

Chroniczne przemęczenie może nasilić się do takiego stopnia, że z trudem udaje się nam zwlec rano z łóżka. W ten sposób organizm daje znać, że coś jest nie tak. Ignorując to, narażamy się na niebezpieczeństwo.

Kobiety są szczególnie podatne na odczuwanie chronicznego zmęczenia. W Polsce 30% kobiet między 18. a 39. rokiem życia skarży się, że to uczucie towarzyszy im ciągle. W ostatnio przeprowadzonych badaniach 48% osób przyznało, że są wyczerpane nawet po dobrze przespanej nocy. Ale nie ma powodu, by ciągle cierpieć z powodu zmęczenia. Pierwszym krokiem do zwalczenia tej dolegliwości jest określenie przyczyny.

Chroniczne zmęczenie to jeden z częstszych powodów wizyt u lekarza. Interniści twierdzą, że w dziewięciu przypadkach na dziesięć nie można znaleźć żadnego widocznego powodu natury fizycznej. Diagnoza jest często trudna, ponieważ zmęczenie ma wiele przyczyn, a lekarze często nie mają czasu przyjrzeć się im wszystkim. Powinni jednak zdawać sobie sprawę, że być może przeoczyli przyczynę natury medycznej. Natomiast chorzy muszą pamiętać, że przyda się powtórna konsultacja z innym lekarzem.

Gorączka środkowoeuropejska

Może powodować rozmaite objawy, np. bóle głowy i stawów, podrażnienia jelit, ale najbardziej dokuczliwym objawem jest przemożne znużenie mięśni wywoływane najmniejszym wysiłkiem fizycznym. „To tak, jakby się próbowało startować w maratonie mając okropny ból głowy i grypę” opisuje jedna z chorych. Zwykle częściej cierpią na to schorzenie kobiety. Lekarze wciąż spierają się, co jest przyczyną dolegliwości. Są doniesienia, że występuje ona po szczepieniach, w przypadkach zatruć chemikaliami, po przebytej ciężkiej grypie albo innej infekcji, ale nie wiemy, co bezpośrednio daje jej początek. Naukowcy przypuszczają, że powodem jest wada systemu immunologicznego, która ujawnia się przy inwazji wirusa albo innego czynnika inwazyjnego. Wówczas system immunologiczny odmawia posłuszeństwa. Obniża się wydajność działania mózgu, szczególnie podwzgórza, które koordynuje funkcjonowanie systemu nerwowego i hormonalnego, reguluje także sen, popęd płciowy i emocje. Wyodrębniono wirus CoxsackieB, który może być przyczyną schorzenia, bowiem jest identyfikowany w 33% przypadków. Ostatnie badania wykazały, że gorączka środkowoeuropejska miewa także powiązania ze zbyt niskim poziomem magnezu we krwi. Nie istnieją badania umożliwiające jednoznaczne zdiagnozowanie gorączki środkowoeuropejskiej, ale zachorowania często zdarzają się w trakcie i po przebytych niedawno infekcjach wirusowych. Zazwyczaj udaje się doprowadzić do całkowitego wyleczenia, ale zdarzają się przypadki, kiedy chorzy są jeszcze przez kilka lat nękani kolejnymi nawrotami choroby.

Niektórzy lekarze wzbraniają się nawet przed używaniem tej nazwy. Wolą mówić o syndromie chronicznego zmęczenia, ponieważ wielu pacjentów nie cierpi na właściwą gorączkę środkowoeuropejską, chociaż występują u nich podobne symptomy. Około 55-60% chorych cierpi na schorzenia kręgosłupa, a czasem występuje zakażenie drożdżakami (grzybica) albo zaburzenia hormonalne. Trzeba ustalić bezpośrednią przyczynę choroby, a potem rozpocząć odpowiednią terapię.

Tarczyca

Tarczyca, mały gruczoł w przedniej części szyi trochę poniżej krtani, który jest ostoją systemu hormonalnego organizmu, wspomaga także regulację poziomów energii. Jedna osoba na sto cierpi na niedoczynność tarczycy, czyli na zbyt niski poziom wydzielania hormonów tarczycy. Podstawowym symptomem tych zaburzeń jest często znużenie graniczące ze stanem letargu. Inne mogące wystąpić objawy to osłabienie mięśni i ich skurcze, zwolniony puls, łuszczenia się skóry, wypadanie włosów, zachrypnięty głos, depresja, wzrost wagi ciała. Zaburzenia te mogą być łagodne lub ostre, a ujawnić je może zwykłe badanie poziomu hormonów tarczycy we krwi. Kuracja zwykle polega na dostarczeniu brakującego hormonu – tyroksyny.

Anemia (niedokrwistość)

Z anemią mamy do czynienia, gdy zawartość hemoglobiny (czerwonego barwnika krwi wiążącego tlen) spada poniżej normy. Łagodna anemia, której przyczyną jest spadek ilości tlenu transportowanego przez krew, to niedotlenienie tkanek i ważnych organów, prowadzące do uczucia znużenia. Przypadki poważniejsze mogą objawiać się większym osłabieniem, utratą tchu przy wysiłku, zawrotami głowy spowodowanymi niedotlenieniem mózgu i bladością skóry. Chociaż istnieje wiele rodzajów anemii, najpowszechniejsza jest anemia spowodowana niedostatkiem żelaza w diecie. Kobiety częściej zapadają na anemię niż mężczyźni, głównie ze względu na utratę krwi w czasie miesiączki.

Trzeba więc pamiętać o spożywaniu pokarmów obfitujących w żelazo, takich jak chuda wołowina, morele, żółtka jajek i ziarno sezamowe. Witamina C wzmaga ilość żelaza przyswajanego przez organizm, natomiast herbata może blokować proces przyswajania, pij więc szklankę soku pomarańczowego, kiedy jesz jajka na śniadanie, a na herbatę pozwalaj sobie dopiero około południa. Pełnoziarniste płatki śniadaniowe i otręby zawierają substancje zwane fitynianami, które mogą blokować absorbowanie przez organizm żelaza i innych minerałów. Zamiast dodawać otręby do swoich płatków śniadaniowych, spożywaj błonnik rozpuszczalny w postaci owoców i warzyw. Płatki śniadaniowe można zostawić na jakiś czas w zaczynionych drożdżach, które rozkładają fityniany i ułatwiają przyswajanie żelaza – dlatego też dobrze jest piec domowy chleb pełnoziarnisty. Jeżeli takie proste sposoby nie przyniosą ci poprawy samopoczucia, poradź się lekarza, który skieruje cię na badanie krwi, aby zbadać zawartość hemoglobiny. W przypadku, gdy jest jej za mało, przepisze żelazo w tabletkach.

Depresja

Zaburzenia snu – na przykład spanie zbyt długie lub zbyt krótkie, czy też budzenie się w ciągu nocy i kłopoty z powtórnym zaśnięciem – to klasyczne objawy depresji, podobnie jak brak energii do podjęcia codziennych zajęć. Inne charakterystyczne symptomy to utrata apetytu, zaparcia, bóle głowy, utrata zainteresowania przyjemnościami, skłonność do płaczu i do irytacji. U kobiet mogą nawet wystąpić zaburzenia miesiączki. Do dziś nie wiadomo, czy przyczyny depresji są natury genetycznej, psychologicznej, czy społecznej.
Jednak niektóre z wyżej wymienionych symptomów mogą mieć podłoże biologiczne, takie, jak alergia, więc ważne jest postawienie prawidłowej diagnozy.

Przepracowanie

Ciągła praca bez odpoczynku i rozrywek może być przyczyną wyczerpania. Potrzebna jest równowaga, aby człowiek mógł dobrze funkcjonować. Zostawanie w pracy po godzinach wydaje się cnotą, ale praca bez przerwy może przecież świadczyć o złej wydajności. Naucz się lepiej gospodarować czasem i nie rezygnuj z ciekawych zajęć. Często sądzimy, że im więcej od siebie wymagamy, tym więcej możemy osiągnąć, ale trzeba zachować rozsądek i zapewnić sobie czas na wykonanie zadania. Każdy dzień warto zacząć od sporządzenia listy spraw, które trzeba załatwić. Dobrze jest uszeregować je w kolejności od najważniejszych do najmniej ważnych. Sprawy wymagające największej koncentracji zaplanuj na porę dnia, kiedy masz najwięcej energii, na przykład rano, a zadania rutynowe zostaw na bardziej „leniwe” godziny. Nie należy odkładać trudnych zadań na później. Trzeba się też nauczyć selekcjonować, mówić „nie”, kiedy to konieczne. Kobiety szczególnie silnie mają zakodowane przekonanie, że muszą przez cały czas zadowalać innych.

Nuda

Ciekawe, że życie całkowicie pozbawione stresów może także prowadzić do uczucia znużenia. Nasza świadomość potrzebuje bodźców utrzymujących ją w stanie gotowości, a brak wyzwań, zarówno natury fizycznej jak i psychicznej prowadzi do otępienia. Niestety, jest to powszechny problem. Bardzo często ludzie skarżą się na przykład na jednostajną, nudną pracę. Aby walczyć z nudą trzeba wprowadzić urozmaicenia w codziennym życiu. Staraj się przeplatać nudne prace ciekawymi i wykonuj ćwiczenia fizyczne. Konieczne są regularne przerwy w celu zregenerowania sił. Dobrze jest co najmniej jeden dzień albo wieczór w tygodniu przeznaczyć na robienie „czegoś innego”, na przykład chodzić na kurs tańca, uprawiać sport, czy uczyć się języka obcego albo zajmować się swoim hobby. To sposób, aby dostarczyć stymulującego bodźca umysłowi.

Stres

Gdy się martwimy, zużywamy więcej energii, niż gdy jesteśmy odprężeni. Stresujące stosunki w pracy, problemy z partnerem, śmierć bliskiej osoby mogą być przyczyną takiego wyczerpania, jakie powoduje choroba.

Wielu specjalistów uważa, że zmęczenie jest u wielu kobiet objawem napięcia nerwowego. Mężczyźni pod wpływem stresu ukrywają swoje uczucia albo topią je w alkoholu. Kobiety mają tendencje do intensywnych reakcji emocjonalnych, a to prowadzi do utraty energii. Napięcie powoduje odkładanie się kwasu mlekowego w mięśniach, co daje uczucie znużenia. Niestety, w takiej sytuacji często robimy rzeczy, które jeszcze zwiększają napięcie – pijemy za dużo alkoholu, palimy, bierzemy środki uspokajające – stwarzamy zamknięte koło. Rezultatem jest pogłębiające się zmęczenie.

Brak świeżego powietrza

Należy pamiętać, że mięśnie nie używane zanikają. Jeżeli ciało jest bezczynne, mięśnie słabną, a wydzielanie hormonów zmniejsza się, aż zaczynamy bez przerwy czuć zmęczenie. Całą energię zużywamy wówczas tylko na doczekanie do końca kolejnego dnia i nie zostaje już nic na zabawę i przyjemności. Nie potrafimy też sprostać dodatkowym zadaniom, na jakie się natykamy. Z kolei ćwiczenia fizyczne pozwalają zyskać energię. Poprawiają funkcjonowanie całego organizmu, dzięki temu więc zużywamy mniej energii na wykonywanie codziennej pracy i pozostaje nam jej więcej na dodatkowe zajęcia. W miarę wzrostu wydolności aerobowej spada tętno, ponieważ serce jest zdolne pompować więcej krwi za jednym razem i czyni to z mniejszym wysiłkiem. Jednocześnie ćwiczenia stymulują wydzielanie hormonów poprawiających samopoczucie i podnoszących energię. Niekoniecznie trzeba rozpocząć ostre treningi. 10 minut ćwiczeń co jakiś czas w ciągu dnia daje równie dobre efekty.

Najważniejsze jest wybranie takich ćwiczeń, które sprawiają nam przyjemność – doskonałe są spacery, pływanie, taniec, joga. Jeżeli w przeszłości uprawiałaś jakiś sport, zastanów się nad ponownym rozpoczęciem treningów. Intensywność uprawianych ćwiczeń należy zwiększać stopniowo. Zacznij na przykład od 10-minutowego spaceru i co dwa tygodnie wydłużaj trochę ten czas, aż dojdziesz do 20 minut. Kiedy już nabierzesz przyzwyczajenia do uprawiania ćwiczeń fizycznych, spróbuj czegoś nowego: naucz się windsurfingu albo żeglarstwa, albo zacznij chodzić po górach.

Posiłki

Jeżeli często zapominasz o posiłkach, jadasz „zapychające” przekąski, albo wprowadzasz duże ograniczenia w swojej diecie (na przykład jesteś wegetarianką, ale nie przestrzegasz prawidłowo wyważonej diety), powodem uczucia znużenia może być niedożywienie. Nawet niewielkie niedobory żelaza, magnezu, potasu, witaminy C i kwasu foliowego mogą uszczuplać energię. Jedzenie dużych ilości oczyszczonych węglowodanów i cukrów prowadzi do niezdrowych skoków energii, gdy poziom glukozy we krwi raptownie podnosi się i raptownie spada. Nawyki takie, jak jedzenie największego posiłku wieczorem, kiedy zapotrzebowanie organizmu na energię jest najniższe, a potem niejedzenie śniadania następnego dnia przy jednoczesnym stawianiu swemu ciału dużych wymagań, wywołują wyczerpanie. Nietolerowanie niektórych pokarmów przez organizm też może być przyczyną zmęczenia. Typowe produkty powodujące alergie to: pszenica, drożdże, wino, grzyby, nabiał.

Inne przyczyny

Przebyta grypa może doprowadzić człowieka do stanu wycieńczenia. Wszelkie choroby natury fizycznej, jak infekcje wirusowe, choroby serca i płuc mogą przyczynić się do wystąpienia syndromu zmęczenia. To samo dotyczy zaburzeń hormonalnych, zespołu napięcia przedmiesiączkowego i menopauzy. Zdrowa dieta, równowaga między pracą, ćwiczeniami fizycznymi i odpoczynkiem oraz odpowiednia ilość snu pomogą ci odzyskać formę. Ale jeżeli nie możesz pozbyć się ciągłego znużenia, poradź się lekarza. Można przeprowadzić liczne badania, między innymi badanie moczu, które pozwala wykryć choroby nerek, badanie krwi, dzięki któremu można stwierdzić, czy nie wystąpiła infekcja, artretyzm, anemia, czy inne, poważniejsze nieprawidłowości. Lekarz może także zalecić badania wydolności tarczycy, nerek i wątroby, jeżeli ma wątpliwości co do ich prawidłowego funkcjonowania.

TERAPIE UZUPEŁNIAJĄCE

Niżej wymienione terapie stosuje się, jeżeli zachwiana jest naturalna równowaga poziomów energii w organizmie, czego powodem może być nieodpowiednia dieta, brak ruchu, stres, choroba, zanieczyszczenie środowiska.

Akupunktura, akupresura, shiatsu

Według prastarej medycyny chińskiej energia organizmu, chi, krąży w ciele niewidocznymi kanałami. Igły do akupunktury albo nacisk rąk w punktach leżących wzdłuż tych kanałów mogą odblokowywać je i ułatwić przepływ energii.

Homeopatia

Homeopatia to leczenie za pomocą niewielkich dawek substancji, która w większej ilości mogłaby wywołać podobne dolegliwości u osoby zdrowej. Lekarstwa dobiera się indywidualnie dla każdego pacjenta z uwzględnieniem jego reakcji na różne czynniki, dlatego lepiej udać się do specjalisty w tej dziedzinie, niż próbować znaleźć środek na własną rękę.

Ziołolecznictwo

Zioła mogą wzmocnić system immunologiczny, a także mogą mieć działanie stymulujące albo rozluźniające. Specjalista od ziołolecznictwa długo studiuje historię choroby i wszelkie symptomy, zanim zaleci odpowiednie środki. Zioła stymulujące to między innymi rozmaryn, mięta pieprzowa, szałwia, obuwik pospolity.

Aromaterapia

Olejki z kwiatów, liści i kory roślin działają na obszary mózgu odpowiedzialne za emocje. Olejki stymulujące to lawendowy, miętowy, cyprysowy, z melisy, szałwiowy, jaśminowy, rozmarynowy, jałowcowy, neroli. Dodaj 6-10 kropli jednego z tych olejków do kąpieli albo używaj specjalnego „kominka” do aromaterapii.

NATYCHMIASTOWY ZASTRZYK ENERGII

Żeń-szeń
Był używany przez całe wieki jako środek podnoszący energię i poprawiający koncentrację.

Guarana
Zioło zawierające niewielkie ilości kofeiny, używane przez Indian południowoamerykańskich. Zmielone nasiona można pić w postaci naparu, robi się także gumę do żucia z ich dodatkiem.

Mleczko pszczele
Wydzielina robotnic, którą żywi się królowa matka. Zawiera witaminy z grupy B, witaminę C, aminokwasy, sole mineralne i mikroelementy.
Koenzym Q 10. Koenzymy to związki chemiczne aktywujące enzymy. W połączeniu z substancjami odżywczymi mogą przywrócić zwolniony metabolizm do normalnego stanu.

Zmęczenie czy nuda?

1. Czy wydaje ci się, że wszyscy inni mają ciekawsze życie niż ty?
2. Czy zwykle pięć razy w tygodniu śpisz mniej niż osiem godzin na dobę?
3. Czy zasypiasz przed telewizorem?
4. Czy masz jedno lub więcej dzieci poniżej piątego roku życia?
5. Czy często nie budzisz się, gdy dzwoni budzik?
6. Czy w pracy ciągle patrzysz na zegarek?

Jeżeli odpowiedzi na pytania 1, 3 i 6 brzmią TAK, twoim problemem jest raczej nuda niż przemęczenie. Dokonaj przeglądu swego życia osobistego i zawodowego i zastanów się, w której dziedzinie przydałaby ci się zmiana. Zamiast oglądać wieczorami telewizję, znajdź sobie jakieś hobby, rozpocznij szkolenie, które umożliwi ci awans, zacznij uprawić nowy sport, zaplanuj w czasie wakacji aktywną formę wypoczynku, np. wczasy w siodle.

Jeżeli odpowiedziałaś TAK na pytania 2, 4 i 5, jesteś prawdopodobnie naprawdę zmęczona. Jeśli masz małe dzieci, postaraj się znaleźć do nich jakąś pomoc, a także zacznij więcej spać, nawet jeśli oznacza to drzemki w czasie dnia. Naucz się mówić „nie” i dla odmiany zacznij siebie stawiać na pierwszym miejscu. Znajdź czas na relaks i odpoczynek.

Poziomy stresu

Specjaliści od badania stresu opracowali tabelę możliwych czynników powodujących stres, oceniając je w skali 1-100. A oto najważniejsze z nich:

Śmierć współmałżonka 100
Rozwód 73
Separacja 65
Pobyt w więzieniu 63
Śmierć bliskiego krewnego 63
Uraz albo choroba 53
Małżeństwo 50
Utrata pracy 47
Pojednanie małżonków 45
Przejście na emeryturę 45
Pogorszenie stanu zdrowia członka rodziny 44
Ciąża 40
Problemy seksualne 39
Pojawienie się nowego członka rodziny 39
Przeszeregowanie w interesach 39
Zmiana sytuacji finansowej 38
Śmierć bliskiego przyjaciela 37
Zmiana pracy 34

Poznaj łatwe sposoby odprężenia

• Naucz się rozpoznawać oznaki napięcia, na przykład zesztywniałe barki, zmarszczone czoło, stukanie palcami albo stopą. Gdy rozpoznasz je u siebie, odpręż się świadomie. Opuść ramiona, rozluźnij wszystkie mięśnie i przez kilka minut oddychaj powoli. Staraj się utrzymać to odprężenie, gdy podejmujesz przerwane zajęcie.
• Medytacja może uspokoić gonitwę myśli i ułatwić koncentrację. Może także prowadzić do rozwoju osobowości, gdyż pozwala zdać sobie sprawę z własnej tożsamości i celów. Ta świadomość może z kolei być pomocna w radzeniu sobie z życiowymi wzlotami i upadkami. Tak jak wszystkie umiejętności, wymaga ona ćwiczeń. Możesz skoncentrować się na przedmiotach, takich jak kwiat, świeca, na słowach – pokój, harmonia, miłość, albo na specjalnym słowie „mantra”.
• Nawet jeżeli nie umiesz medytować, możesz lepiej wykorzystać czas przeznaczony na relaks pozostając w ciszy i spokoju. Zacznij uprawiać jogę. Jest to nie tylko doskonałe ćwiczenie ciała – pomaga otworzyć się na własne emocje i rozwija świadomość.
• Nie odkładaj rozwiązywania problemów, to tylko pogorszy sprawę, a zamartwianie się to marnowanie energii. Czasem, w przypadku poważnych problemów, jak rozpad związku, kłopoty z wychowaniem dzieci, warto poradzić się specjalisty.
• Staraj się przyjmować spokojnie przeciwności losu.

DIETA SUPER ENERGETYCZNA

Odpowiednia dieta jest podstawowym czynnikiem decydującym o witalności i zasobie energii. Szczególnie mózg potrzebuje doskonałego pożywienia, bo choć stanowi tylko dwa procent wagi ciała, zużywa połowę całej energii organizmu zmagazynowanej w postaci glikogenu.

· Złożone węglowodany zawarte w ziarnach, surowych owocach i warzywach to źródło energii przechowywanej, w przeciwieństwie do węglowodanów prostych znajdujących się w słodyczach i np. Coca-Coli, które powodują natychmiastowy wzrost poziomu glukozy we krwi.

· Witaminy z grupy B (zawarte w świeżych owocach, warzywach, owocach morza, kiełkach pszenicy, nasionach, ziarnach, mięsie, rybach i jajkach) są ważne dla zachowania zdrowego systemu nerwowego.

· Żelazo zawarte w wątróbce, nerkach, pieczywie pełnoziarnistym, zielonych warzywach liściowych i roślinach strączkowych jest niezbędne do zachowania zdrowego układu krwiotwórczego.

· Tłuste ryby morskie, takie jak makrela, dostarczają niezbędnych kwasów tłuszczowych Omega-3, ważnych dla utrzymania odpowiedniego zaopatrzenia mózgu w krew.

ŚNIADANIE
Muesli: 1-2 łyżeczki płatków owsianych i garść rodzynek namoczonych przez noc w źródlanej wodzie, utarte jabłko lub gruszka, łyżka siekanych orzechów, 2 łyżki miodu, i do wyboru, pokrojony w plasterki banan, 2 łyżki świeżego soku z pomarańczy, 2 łyżki jogurtu z żywymi kulturami bakterii, szczypta cynamonu, kiełki pszenicy albo ziarno sezamowe.

OBIAD
Zrób ogromną sałatkę z jak największej ilości surowych warzyw (wybieraj je ze względu na smak, konsystencję i kolor). Przypraw oliwą z oliwek i octem jabłkowym, posyp ziarnem słonecznika.
Mus z gotowanej fasolki perłowej: 100 g fasolki, sok z jednej cytryny, 7 łyżek sosu pomidorowego, 1-2 ząbki czosnku. Włóż składniki do miksera i zmiel na gładką pastę, w razie potrzeby dodając olej, więcej soku z cytryny albo jogurt z żywymi kulturami bakterii. Jako dodatkowe źródło energii można dodać garść kiełków fasolki (kiełkowanie podnosi zawartość witaminy B i C oraz białka). Przyprawiamy do smaku papryką i siekaną pietruszką.

KOLACJA
Steki z łososia pieczone na grilu posmarowane oliwą z oliwek i sokiem cytrynowym. Bukiet świeżych warzyw gotowanych na parze (kalafior, brokuły, kabaczki, marchewka, fasolka szparagowa). Pieczony ziemniak. Świeża sałatka z owoców tropikalnych: pokrój kiwi, mango, pomarańczę i arbuza, posyp mielonymi migdałami.
Przekąski: świeże owoce, rodzynki, ziarno słonecznika.
Napoje: świeży sok owocowy, niegazowana woda mineralna, herbaty ziołowe.

Ćwiczenia likwidujące uczucie znużenia

· Oddech pełen energii

Zdenerwowanie, napięcie, niepokój mogą powodować szybki, płytki oddech, który nie dostarcza ciału odpowiedniej ilości tlenu i prowadzi do uczucia zmęczenia. Powolny, głęboki oddech może ci pomóc odzyskać energię. Zamknij oczy i oddychaj powoli i głęboko od przepony, tak że brzuch uwypukla się przy każdym wdechu. Wyobraź sobie, że z każdym oddechem całe twoje ciało wypełnia się życiodajną siłą, która wnika do wnętrza przez splot słoneczny. Poczuj, jak ciało coraz bardziej się odpręża. Wyobraź sobie, że z twojej osoby promieniuje światło, jakby energia dostająca się do wnętrza przez splot słoneczny była przetwarzana na światło i promieniowała na wszystkie strony.

· Joga

A oto trzy ćwiczenia, które odblokowują kanały przepływu energii:
1. Zatkaj prawą dziurkę nosa i zrób szybki wydech i szybki wdech przez lewą dziurkę. Na sekundę wstrzymaj oddech, następnie powtórz ćwiczenie z prawą dziurką nosa. Zaczynaj powoli, a następnie zwiększ szybkość. Gdy nabierzesz wprawy, będziesz mogła kontynuować to ćwiczenie przez 3-4 minuty.
2. Zegnij kolana i łokcie robiąc wdech. Zrób wydech. Przy następnym wdechu przenieś wyprostowane ramiona nad głową na jedną stronę, jak przy skłonie. Przy wydechu opuść ramiona. Powtórz ćwiczenie 10-15 razy.
3. Zrób wdech i opuść tułów w kierunku stóp. Zrób całkowity wydech podnosząc się aż do wspięcia na palce. Aby całkowicie opróżnić płuca, możesz przy wydechu wydać cichy okrzyk.

Krzysztof Jankowski
http://www.harmoniazycia.pl/

{mos_fb_discuss:20}

 SłabyŚwietnyOcena ogólna: